Skip to main content

Full text of "Searmoin do mhnai' chuaidh a sgriobhadh ann sa bhliadhna 1795."

See other formats


SsMi. 






' lfi'\-^mhi 



y f '\fgpp 



> \ 






Digitized by the Internet Archive 
in 2013 



http://archive.org/details/searmoindomhnaic1795craw 



S E A R M O I N 

D a MHNAI' 

CHUAIDH A SGRIOBHADH ANN SA 
BHLIADHNA 1795. 



Le D. CRAÙFORD,mviK 
3 S Fear-cuidich Minifdeir Chille-moire ann an Arrain/ 



" IN VIRTUTE DECUS. 



A&N AN SUBHAILCEAN THA MAIS. 



Aif na cuir chum dealbh leubhaidh le Seum.4 
Gillies, Fear-reic. 
Leabhraichean ann Glas-gho, 1795. 



Focal no dha do luchd amhaìrc. 

MA tha ni fa bitji ann is an t fearmoin 
fo, airidh air toirt fa'near, cha 'n 
eagal nach faic an luchd leabhaidh iad fein e 
luath.gu leor, is mar bheil, cha bhiodh anix 
mo mholadh-fa air a chuid is fearr ach bun'- 
char fochaid, Coigreich cha ghabh iad mo 
bhriathra'fa mar fhirinn iomlan, no mar 
riaghailt cheart freagarrach do 'm barail 
fein. Bha mi aig amhairc mu'm thimchioll 
air fon urra ainmeil ; te eigin a dheanamh a 
h ainm cliutach air a lughad dion a thoirt 
do^m oirp neo' fho'lumte, agus lainneir 
thaitneach a fgaoileadh air gach laimh ; 
fmuainteich mi 'ris nach lqghaid gu 'n 
abradh luchd fanoid nach robh tuillidh 
dreach na cuideachd ach an t ainm fo'ain- 
teach a bha na toifeach, leis a fin chuir mi 
romham mar robh ri teachd am cho*ail ach 
mi-chliu an lorg mo fhaothair, gu b* fhearr 
leam fein fhu'lang, no idir tairgfe a roinn 
ri neach a bha neo 9 chiontach, is nach robh 
air mhodh fa bith ga thoilltin ; feadaidh è 
bith gu 'n abair feodhain eile ; " is iomafear 
gaelic fnafmhor aig am bheil uirigiol fionalta, 
cainnt dheas, agus conaitradh, fgiolta tha 
gu mor na's iomchuidhe air fon a leithid fo 
na tha thufa : " ris an t feorfe fo cha 'n abair 
mi gu bheil iad mi-mho- eil na mearràchdach, 
aontaichidh mi leo anns an fhirinn, oir tha 
chuis gun amh'rus mar fin : Ge do tha i air 
an doigh fo, cha'n e, iadfan h mo tuWfè 



a z 



* . ( . iv ) 

agus ionnfaehadh, is luaithe gu cronacha ; 
ojr tha fuairceas daonnan ceanguilte ri inmhe 
ann an eolas, agus an*i an cumantas is iad 
an dream is lugba tu.igfe is mo' gheibh do 
dh' fhaillinnibh agus is deidheile air a 
thoir. Ife tha aig miannacha , bhi fmach- 
dail ann an fubhailce, is grinneas giulain 
cha 'n 'eil mife aig faoiltin gur droch fheola 
dhi' idir an t fearmoin f o ; is.ma gheibh ah 
te ghlic, choir, treis agus cuideacha ann 
litì iamhlacha' fa bith le 'm oirp, cha 'n 
atnhairc mi air mo maothair ann an diomh- 
a-nas, no mo phaidheàdh bhi do chuineadh 
gun eifeachd. A bhean chèillidh, ghean- 
xnuidh a thoirt chum fealla meafail, anns 
gaeh aite an taifbein i h eudan, chum 
feodhain eile bhrofnacha , gu gluafachd na 
fìighe, is a h eifempleir a leanmhuin ; is to- 
gra'-glan fo cia fa bith mar bhios an t faoth- 
air 'air na cricchnachadh, fe fo an run a 
Jhuifg m' aigne fan am ; agus gun amh'rus 
fì mo ghuidhe dhurachdach i bhi air na fag- 
■ail torach le beannacha' Dhia. 



An apology is neceffary for thefoilowing dedì- 
ition ; as I mentioned in the preface, it was 
ot intended 9 being not prfonally acauainied 
nth the amiable characler I have chofen for 
y patronefs 9 when this fermon was compofed. 
ìut all, who have the pleafure io know her 9 
nll applaud my tafte 9 andfay, my choice was 
udicioufly dir.ecled. 



Do Bhaintlghenrna na Cour ann an Ceantire, 



f 
ib 

hm 



^N" UAIR a fgriobh mi an t fearmoin fc^ 
•^^ dh' fheadain iomradh *a chluintin ai^ 
ar 'n ainm ach cha robh m' eolas aig dol r 
is faide ; o chionn beagan miofan, le m 
fhuillean is le mo chluafan fein chuala i 
chunnaic mi comhara ni bu leor air flonal 
tachd ar dealbh, uime fin le m' uille chridh 
thionndaigh mi mo ihealladh oirbhfe ma 
aon a tha do rireadh ann an feilbh air fubh 
ailcean neo-chumanta, agus mar bhun'cha 
dion do 'm oirp neo-fho'lumte : cha 'n ani 
amhain o 'n f hine mheafail, ainmeil o 'n d' 
thainig lìbh fein, no an teaghlach fuairc ri 
am bheil fibh ceanguilte, ach air fon inmh 
is mo na iad fo a roghnuich mi fibh, air foi 
foilleirachd inntin nach 'eil a leithid daonn 
an ra fhaicfin; fnafmhorachd tuigfe neo 
chumanta, is air fon ar deagh bheufan : Ch 
'n ann o 'm bharail fein amhain a tha balla ai 
cliu air na thogail, na tha mi gu h iomlai 
aig labhairt, ach o mhola' is deagh iomr; 
Minifleir air fgireachd fein, agus o fhao 
aontacha' na 'n uile do 'n aithne fibh ; G 
do bhiodh an t iomlan do afdar ar beath 
air a leabhadh, 's i mo bharail gun amh'ru 
nach duifgeadh cuid no fofgla' do 'n rann 
facha' trioblaid 'n ar brollach no naire 'n a 
gruaidh- Am maitheas cridhe anns an robl 
fibh daonnan co beartach tha dochus agam gi 
bi' cuid dheth air a roinn riumfa cuìdeachd 



( vii ) # 
tus fìn le fealtuin feachad air dio-bhail m'- 
olas ma is dio eolais è ann ar 'n ainm a 
hur fuas mar thearman do mo fhaothair 
nmhan, gun urrad is air cead ijfhruidh na 
haotain. Gu meal fibh fein, is ar compan- 
xh, folas gun choimeafg fa bith do amh'ar 
igus feilbh fhaibhir air fonas florruidh fi fo 
juidhe dhurachdach ar feirbheifeach umhal, 



P» Crauford, 






. I 



j 

• | 






C 5 ) 



Leabhar focail ghlìc Sholaimh. 
'Caib. xiv. i. 



BEAN ghlic togaidh i a tigh, ach an 
amid bu mhiann le mhiileadh le na 
laimh-aibh. 

Se dìeafdanas fir theagaifg beachd a gha- 
bhail air giulan gach feorfa, air mnaibh air 
uairbh co maith ri flr, diomhaireachd a chri- 
dhe a thoirt fanear, 'fa rannfachadh le cuid 
do churam chum 's gu biodh e comafach air 
a leughadh a thaifbeanadh ann an dathan- 
nan iomchuidh fein. Cad nach 'eil'mo thu- 
igfe no 'm eolas freagarach do 'n ghniomh 
dheacaire, oir gu cinnteach tha duilleagaa 
folachaidh a chridhe cruaidh ran tuigfin, tha 
barrachd foghlum 'sa chuaidh luidheaiachadh 
ormfa ro fheumail chumam brigh chuir ann 
an fealladh taitneach, 's chum buannachd 
an luchd eifdeachd, cad nach tig m'oirp air 
mhodh fa bith a-ir aghaidh le neart mo rjin 
'n uair a tha mi aig tairgfe fubhailce a thoirt 
chum feallidh, no fhoilìfeachaidh na fgeu- 
dachadh fionalta fein ; agus dubhailce a ruf- 
gadh da foill, le na leigin f haicfin ann a 
dealbh diblidh, fuidh mhithlachd 's mi 
mhaife ; uallach faraichte ra ghiuian, gidh- 



( 6 ) 
eadh tha mo thogradh aig innfeadh, nam 
biodh mo fhoilleirachd na b' iomlain no mo 
pheann ni's fnafmhoire gu'm biodh iad ul- 
lamh chum rno thoil fhoilfeachadh leis an 
umhlachd cheudna. 

Bean'ghlic togaidh i tigh, tha na briathra 
fo co maifeach annta fein, air na 'n cean-gai 
co dreachail ra cheile as gu n' ann a dhean- 
amh eidirdhealiachadh fa 'm bith am maife 
lughdachadh, ann an aite cur ra 'm fional- 
tachd. Bhidh fearmonachadh air mnaibh 
tha ra rireadh na 'n creideas do 'n aidmheil, 
na 'n aobhar gairdeachais aig an duiche, cair- 
dean, 's luchd eolas, air fon an deadh ghiulan 
's fonnmhuireachd am beathaidh, ca do tha 
a leithid fo a chleachduin a nis na ni nuadh 
ma rannafachas finn na fgriobhtairean le 
bheag idir do thairt fanear, cha d' theid finn 
fada air bhur 'naghaidh nuair a chi fmn co- 
duchagh gu leor 's bunnachar air fon teag- 
aifg mar fo : amhaircibh air an Litir chum 
na Romhanaich, caib. xvi. i, Molamdhuibh, 
Phebe air Piuthair, neach tha na fearbhanta 
do'n Eaglais ta ann an Cenchrea, chum ^s 
gu gabhadh fibh ria fan Tighearna mar 's 
cubhaidh do naoimh, 's gu deanadh fibh 
cuideachadh le ann 's gach gnothach fonn- 
ruighte 's am biodh feum aice air bhur toirc 
fanear, oir rinn i fein cuideachadh le moran, 
agus leam fa fos, cuiribh failt air Perfis noch 
'$ ionmhuin leamfa ra rireadh oir fhaothridh 
i gu ro mhor ana nithe cliutach. Lùcas« 
caib. m'u 30. Na bio.dh gealtachd ortfa d 



(7 ), 

Mhaire, oir f huair thu caoimhneas maille ri 

Dia, Dh'ainmifich mi na nithe io a leigeadh 

jfhaicfin a meas a bha air mnaibh, ban- 

noil ciuin, meaiTara, fonmhor, ann an fuidh- 

eachadh nan fgriobtairean ; agus cha J n 

lann an fm amhain ach mar an gceudna 

|an 's gach ionad, Duiche, no cearna do 

[dhuiche, far am bheil an feorfa, faoidheil 

urramach ra fhaicfm, cha 'n eil cuiboir 

fa chruitheachd a theid air thoifeachd, no ra 

ifhamhlacbadh ri bean mhoghar, cheann- 

fuighte, riaghailteach dhiadhaidh, tha i guu 

amh'rus ann am meas aig Dia, ann an 

tlachd aig daoine, na honoir da creideamh, 

na ciiu da h'ainm, na huaill da caìrdean 's 

na deadh eifimpleir fa choimhearfnachd ma 

tim-choill. 

A Bhean ghlic togaidh i Tigh. Ma 
? n toifich i air gnothach fa 'm bith fon- 
nruighte, no cudthromach, gluaifidh i air 
bunnachar cinnteach fabhailte, cha toir i 
ceum, no leum, bairigh, no amidach, cha 
chuir i laimh gu hobain ri gniomh gun 
fult amhaircidh i thall *fa bhos, roimpa 's na 
deigh fmuainteachaidh i car tumuiìl barrachd 
'fa labhrus i, le foighidin, ciuineas J s tuigfe, 
'ceasnachaidh i brigh, 's buannachd gach 
rioch this: an fealladh le toirt fanear 's 



l 6 



cnuafachd ; feuchaidh i cia na fubhailcean tha 
na'n cuideachd,co dhiu 's motha do threimh- 
dhireas, no fgail bhreige ann an ceangul riu ; 
9 n\ am fregair i an canmhuin, ma'n eifd. i an 
guth; no ma 'n fmuaintigh i gluafothd na 
A 2 



te; 



( 8 ) 

'n cuideachd, ann an fin, nuair a chi i le jf 
rannfachadh ann's gach fealìadh agus fof- 
gladh, gu bheil a ibnnas fein foilleir gu 
leoir ra leughadii, ann 's ghniomh a tha na .f 
rùn, cha bhi moil urra ni's faide, no cun- P 
art aig dufgadh gealtachd, tha Ian thoil 
a cridhe le, tha togradh gu huillidh beo, 
cha nè 'mhain chum toifeachadh air a 
chufboir tha aig beathachadh a miann, ach 
mar an gceudn' a chuir crioch aluinn : thait- 
neach air a ghnothach ainmeil a tha i gabh- 
ail ann an laimh, tha breathnacha na mna 
giic fo airigh air toirt fanear, tha i gu foU 
achaidh aig reufonachadh ria fein mu 'm 
bheil i aig foiilfeachadh a togra do neach 
fam bith, toifeachduin air ni nach eil 
daith-oil cha 'n 'eil a lithid fo a ghniomh 
aig brath ach intin bhairigh, a tha daonan 
air na leanmhuin le ach'afan daor ; innt- 
readh air gniomh nach eil mo lloras, no 
rno Thuigfe iomuchudh air (hon, cha ? n 'eil 
ann ach leth obair a, bhios air na fhagail 
mar chomhartha foilleir air amideachd, 's na 
bhunchar fanoid do luc.hd an rathaid ; ach 
a bhean ghlic fo charruich i amharus gach 
eunart air falbh, ma 'n dfhuair aon neach 
fgeul no fios a h oirp, chauidh i fleach gu 
huaigneach na feomar, dh-fheuch i air thus 
an tfuim a chofdadh an tiomian, ma 'n do 
labhair i ri luchd oibre, ma'n do cheannuich 
i nì fa bith no. ma 'n do leag i am bunchar, fa 
chunt i rifl a cuid airgid fein, bha 'n ceum 
(o tearuinte, theich an fin gach doille *s i; 



.(9) 
;ealtachd !e deithfir air falbh, chunnaic 

gu raibh pailteas aice chum a h obair 
. ghiulan air aghaidh gun mhoran moiìì, 
hoifich i leis an tuigfe, bha 'n gniomh na 
ealìadh gu foilleir aig lorgaireachd, bha 

firinneach, furachair, faicileach, bunai- 
teach na gnothach ; cufboirean faoin 
ii-meafoil, cha do ghreimich air a h inntin, 
ha d' intir i leo ann an connadal, 's cha d' 
aom ann's an tomhas 's lugha 'h aigne on 
a chuis churamach, gus an d' thug i an 
t iomìan gu crioch onorach ; 'n uair a chun- 
naic i gu robh an dealbh taitneach, cha 
do cheil i an fm a rùn, gun dail bha 'm 
fod-feilbh gu 'h eallamh foilleir air na chom- 
haracha ; an cruth gu daithoil, freagrarach 
ra fhaicfin, 's am bunchar air a leagail ìe 
gliocas, bha aon phonc airighte an iin air 
na bhuidhin, thoifich an obair le coilas maith, 
leis fin cha robh foirbheachadh agoiì air 
mhodh fa bith, a bhean cheiilidh fo cha do 
flad a faothair uiìe leis fo bha i fein air 
uairibh aig toirt fuil fhurachair air an 
cbair, curamach chum na clachan 's am fodh 
a bhi reir a cheile reidh fionaìta don 'n 
àon feorta. Faic a bhean ghiic fo aig teachd 
gu laitheii a òh' fheuchain a luchd oibre, 
tininnibh a briathra fuairce, oir tha i gu 
tric ga *n cur air am mothacha le earrail 
laidìr gun failneachadh fa bith bhi na 'n 
faothair, aig innfeadh dhoibh iad a thoirt 
an aire do bhrigh gun robh obair gach neach 
ra dh'fheuchaìn gu mionaidach, agus gu cin- 



tf 



ki 



C 10 ) 
nteach ra dearbhadh, ma 'm faìgh aon do an f 
luchd oibhre an tuarafdal ; fhuair iad fìos airr 
an cunart ann an am, chum 's nach biodh 
cuis mhonbhair arift aig aon neach, chuai 's 
chunnaic iad gu foilieir na nithe ris an 
robh iad ri earbfa, leis fin ghabhadh an 
tiomlan dhiubh aig an robh duil ri luigf> 
eachd, mothacha 's curam, nach biodh faill- 
neachadh fa bith na 'n faothair, cha bu 
ghiomh air eigin a bha 'n fo idir, bha dath 
gach foill, ubraid, h buairidh air na am 
fogar on togail, treimhdhireas agus reite ga 
'n giuian air aghaidh o thoifeachd gu deir^ 
adh ; ann an fin tha 'n luchd oibre a faotin 
an tuarafdail le meas, nuair tha an faothair ca 
air na dearbha fa flonaltachd foiileir ra l 
fhaicfin, anois feadaidh fin innfeadh co 
ris an cofmhuil an te fo, co ach rifean 
ann 's na fgriobtairean a thog a thigh, 
chlaidhaich gu domhain ma thiomchioll, 
fa leag gu feolta tearuinte am bunchar * 
air a charruig, le cladairt 's driuch dhat 
*s bhruchd na huifgeachan, dh'amhairc na 
neoil ann an a truigan gruam-ach, on ci- 
urineachadh dubhlidh bhrift a ghaoth laidir 
ma 'n fgaoii le frian gun riaghailt bhuail 
an ftoirm le cloidheamh taruingte, ma 'n 
g'uairr gun iochd no famhiachuidh trocair, 
ach bha an oirp dhioghaltach gu h iomlan 
an diomhanas, chuaidh am bunchar a lea- 
gail le faothair 's faicill 's cha ne fm am- 
hain, ach bha chuid eile do 'n togaii da 
reir, uime fin fheas i gu daingean bunailteach 



( M ) 

.un chrathadh gun aomadh ; rneafarrachd* 

eimhdhireas 's foighidin 's litir mholaidh 
Iionruighte na fubhailcean fo, 's comhartha 
Lilleir iad air cridhe maith, air inntin 
ihlan fhoirfidh, 's iad fìor bhunchar a 
|hreideamh chriofduidh, 's iad na clach- 
In, 's am fiodh bheir fnafmhorachd 's mais 

■ o'n togail cha ne 'mhain gu bheil iad 
a rireadh feimoil bhi aig oirpeachadh an 

^ur an geill gu laitheil ann 's gach arn 
ligus aite ach mar an ceudna fuilghnidh iad 
Jsugadh gun ghiorrag, feallidh iad anns' 
Mach rannfachadh 's eolas le gnuis fhuilbh- 
Ir, le fgeudachadh ainmeii ciiuteach nach 
laith air falbh, le bliadhna no dha, ach 
I. mhaìreas ann an inmhe feadh laitheau 
Iia beatha. An tigh a tha air na Thogail 
leis na buaidhean oirdheirce fo, feadar a 
ladh gun amh'rus gu bheil e air na chur 
la cheile le tuigfe, air na dhaingneachadh 

■ e gliocas. Se Criofta cloch chinn na h 

Ipifin ann an togal na 'a fgrìobtairean 's 
Jbna ife agus fm gu fiorruidh tha a 'h 

Jìarjbfa air bhunchar fo ; oir cha 'n fhail- 
ligh, 's cha 'n aom è" ann an la na deuch- 

Jiin, cha 'n'eil fianuis fa bith co iomlan, a dh' 
['hoiliieachadh mais gniomh raibh neo ch- 
amanta cofmhuill ris na deagh bhuaidhean, 
i tha na 'n cuideachd ; 's luchd friothalamh 
irinneach iad, nach faighear a dhiteadh, 
ao thilgean fios le reufonachadh, fa bith 
aiearachdach, gradh, firinn 't> foighdin, '$ 
tadh fo na fuibhaiiceaii a tha toirt ùrrara d* 



( I2 .> 

on togail, leis am bheil i air na ceangal rà 
eheile, air a roghnachadh, 's air a dearbhadh. 
Bha Criofta agus Eaglais mar aon chorp, 
bha i na teampuill, coifreagte dhafan, le 
iior chordadh 's lan faor thoill dh'aidmhich 
e i mar bhunchar iomlan fìonalta a thlachd 
gun cheilg; mar tha e air na fhoillfeachadh 
araon leis na Faidhean, 's na h Abftoil 
dh'fhullìng è cuid a ìharuchadh chum ife 
a chrunadh le coran graidh, 's le trocair 
chaoimh, chum a h inmhe fhoillfeachadh, 
's cliu mheudachadh •, bha 1 gu cumantana 
chuimhne, maSfeach na fhealladh, mar litir 
fgroibhte na bhrollach, air na, faiciìn 's air 
na Ìeughadh leis na h uile dhaoine, cha b' 
è an ceangal fo idir am bunchar a chauidh 
leagail air a ghaineamh, a chaiìl a mheas 
ann an cladairt na ftoirm ; bha cliu ani 
luchd oibre ann fo air na fhoillfeachadh leis 
an iomlaineachd a bha foilleir ra fhaicfm ; 
cha do chaill i dreach le ceafnachadh, than- 
ig an gniomh, 's an tam, o dhorchadas gu 
folus, ann 's an d'fhuair an creideamh fìor 
faliain beatha, agus freumhachadh ; pir 
gach meadhon adhridh, thanig a riamh air 
thoifeachd air a chreideamh chriofduigh, 
bha neo-iomlanachd no mithlachd eigin 
ga 'a leanmhuin bha aig tarruing mi- 
mhais mhor na 'n deigh, ach fa dheiradh 
dh'eirigh grian na firinn ann anm mach- 
air, no cumhachd na 'n fgriobtairean, 
agus fin ìe mais fhoilleir 's neart do, 
dhiultadh; a bhi uair fa bith aig fmua- 



C J 3.) , 

inteachadh obair a dhaindeoin a chuir air 

aghaidh, cha 'n eil ann air a chuid 's fear ach 

oirp bhairigh, tha gu ìbilleir aig brath aineo* 

las air an tfaoghal 's air gne chinne daoine, 

oir an riaghail no 'n rùn nach faigh thu bhu- 

idhin le faor thoii, cha bjdh i tlachdmhor no 

cinnteach 5 cha 'n 'e 'mhain gu 'm bi an gni- 

omh gun dreach a thoiseachar air le anchoth- 

rom, ach cha bhi earbfa annfa bhunchar 

do bhriogh nach 'eii treimhdhireas a cur 

a lamh amach, aig togail a guth no feol- 

amh chum cuideachadh, ach annfa cho- 

chomun bha 'n fo bha cruth gach aimh- 

reite, coflas cunart 's buairidh air na 'n 

giulan o 'n eclas, air na am fogairt o 

fhealladh, ann an fo dh'amhairc firinn 

dhealrach le mifneach na gnuis, bhrift i gu 

min o cheile neoil ghruamach neo aoibh- 

neach an dorchadais, na h oidhch' agus ari 

aineolas, bha 'n la aig teachd a fteach le 

ciuineas 5 s urram, ubraid air na glacail Je 

easlainte, aig cali a luth fa treis 'fa fgaii 

bhreige gu trom air na fgeudachadh le 

geafragan faon, aig teichidh gu grad air 

falbh le naire agus dimeas ; gu 'n robh 

an tiomlan do gìuafacbd a mhic taitneach 

le Athair thafo foilleir gu leor ra leubhadh? 

Ann bheile na neoile aig fgaoileadh o cheiìe? 

Cf An bheil an fpiorad aig teachd anuas airfari 

I an riochd colmain air na ieanmhuin leis a 

I ghuth cheolmhor ! fe fo mo mhac gradhach 

I ann's ambheil momhorthoil. Amhuilmat 

bha gradh aa Athair," da mhac, bha foeis 

B 



( '4- ) 

Chriofd 5 da Eaglais, cha bi flieirc idir gìneal- 

ach na foill, dealbh * obain maimine no dha, 
no comhairla luchd eolais, ach cruth fionalta 
air na gh-airm gu bith le ughdarras an Athar. 
air a bhuanachadh le na bheannachadh, 
agus fin co fallain 's gu robh gach neach 
air an iompachadh, 'ach amhain an fheodh- 
ain a chur rompa nach carrachadh mirbh- 
uile fa bith an neo-chreideamh, nach biodh 
iad air am maothchadh na air '& 'n 'aomadh 
le deaìbh air bith cia taitneach na oirdh- 
eirc, ach iad fan uile leis nach dimeafoil 
bhi ga 'm faicfin fuidh na bhratuich, ga 
aidmheachadh no ga leanmhuin, a ghabhas 
gu cridheil pairt threimhdhireach le teach- 
daire na firinn cha chomhnuidh iad fo 
ann am bron no neo-fhoìas, cha nan air 
bunchar gluganach tha 'n fonas air na tho- 
gal, 's ni mo chaitheas e air falbh gu neo-ni 
le na chleachduin. " Tha bearteas agus 
onoir bhuan ana tigh an fhireain, ach ann 
an teachd a fieach na 'n ciontaich tha moran 
buaireadh agus trioblaid :" Tha Dia gu 
cinnteach fada uathfan a chlaonas le 'faobh 
chreideamh, thionndas cul an cinn le tail- 
ceas air aitheanta fa ni lòng bhrifte do 'n\ 
coinfeas ; ach guth a chridhe ghlan cluinnidh 
egu h eallamh, 's tha fhiainte, fa fhoirbh- 
eachadh, daonan, aig laimh le beannachadh. 
'Se Criofd' an Dorus leis am faigh iad- 
fan a leannas ris ra rireadh, 's bhios air 
an roghnachadh leis feilbh air fonas 
iiorruidh. 'Se an fpiorad naomha am fear 
* Gbain no obuìn. 



... ( !S ) 

treoiruigh aig arn bheil cumhachd, buaidh, 

*s faoirfe na chuideachd : 'S eifean a fgaoi- 
leas air falbh gu h' eifhachdach ceò gach 
doille 's dorchadais 's mar an ceudn' a dh' 
fhofglas cluas na h eifdeachd, a dh' 
f huafgias glais an tofd on bheul ; aig 
foghlum na h inntin chum roghnachadh, 
's na teanga chum labhairt ; cia feumail 
do gach neach amhairc gu tric 's le curam ? 
co an cafan anns 'am bheil e aig gluaf- 
achd ; cha 'n urra cridhe fa bith bhi na 
ionad comhnuidh aig treimhdhireas, agus 
snn fan am cheudna aig beathachadh, no 
aig altrum foill, fubhailce agus dubhailce, 
cha chcmhnuidh iad ann an creideas le 
cheile, 's ni mo bhios ceangal feirceil, 
caomh, no buan gu brath ea-torra ; ciuineas 
's ftribh thaiad daonan nan coigrich, 's ni mo 
a gheibhear iad aig cinneachduin araon 
ann fan aon bhroìiach, cha 'n ionnan 
flighe ghabhar gu du'ich * cairdeis agus 
aimhreite; cha 'n i an aon ghrian a tha 
aig riaghìachadh an curfa, no aig toirt 
dealbh d' an toradh, tha clann Dhia gu h 
foilieir air am faicfin leis na fia'nuife- 
an tha na 'n cuideachd, agus gu h ealìamh 
air an aithneachadh le iloras inmhach 
an cridheachan, oir an gliocas 's an tuigfe 
tha Dia ga thoirt dhuinn tha iad ciuin 
fiothchainteach, ian do dheagh bhuaidhean 
uime fin iadfan uiìe tha aig rùnachadh 
le treimhdhireas bhi na 'n onoir da 'n 
creideamh, 's na 'n luchd- compairtich de 
B 2 



c i6 ) . 

chairdeas Dhia ; ni iad dichill chum ani 
oighreachd bhi do 'n t feorfe chinnteach, 
nach faighear a reic a mhalairt no Iughd- 
achadh, le milleadh iomairt fa bith ; iadfan 
tha an feilbh air na fubhailcean fonnruigh- 
te fo, tha cìiu agus meas aig Ieanmhuin ann 
co'chomun cha chromadh cinn an cuideachd, 
cha 'n 'eil an ceum cuntartach no dimeas- 
pil ra ghluafachd, cha duifg an comhairl' 
fmuainte chraiteach thiòm an tuchd, 's cha 
3 n at na deoir ann do ihuile uair fa bith le 
*n feola 'thabhairt fanear. 

Dh' f hofgail Criofd 5 a chridhe 'sa run gu 
h iomlan do f hior ghradh, an fhirinn gun 
cheilg 's an t feirc gun a leithid, leis an 
d'tainig am fior chreideamh gu h eifhachd- 
ach chum folus, cha 'n atharuich na 
buaidhean grafmhor leis an robh e air a 
dhearbhadh, agus fin le co' aontacbadr. 
's aidmheil an luchd amhairc, an trufgan 
a dh' oidhche,.no la, ni mo thionndas iad aii 
cruth no n onoir le fuaim guth gach buair- 
eadh ; uime fm a bhean chriona chiuin 
tha aig miannuchadh greim a chumail dc 
'n tfaoirfe, leis an do cheannuich Criofd. 
dhith faoirfe, 'sè a run gun bhi tuille air 
na cuibhreachudh le cuing na daoirfe ; 
iì canmhuin a beatha ia giulain gu laitheil 
" n tra bha mi moleanabh labhair & ghluaiì 
" mi reir blath mo bhliadhnidh, ach an uaii 
*< a ruig mi foirfeachd na rrma thilg nii air 
* c falbh nithe leanbuidh, agus anois fe mc 
f* run bhi cinnteach, feafmhach am aidmjheil 



M 



; 



( i7 ) ., 
i c Ànns an dara Litir dhionfuidh na n Cor. 

■ c Caib. xi. 2. Bheir fm fanear beagan do 

:c bhriathribh an abfloii ann am mais fein 

phos mi thu ri aon f hear chum's gu tais- 

beanain thu mar mhaighdein ghìan 

c gheamnuidh do Chriofd." Tiodhlaca 

'uarach a thairgfe do urra ainmeii cha 9 n 

eil ann an fo ach coflas foilleir air dimeas, 

Dha 'n tiomlan do chaithe beatha Chriofda 

air na chomharacha co mor le neo-chionta, 

e grinneas, beufan, le glainnid inntin, 's 

gach meanglan fonnruighte eile do fhubh- 

ailce, oir bha uile ghniomhara do iheorfa 

taghte anns gach riochd 's fofgla : a chon- 

altradh co taitneach air na fgioladh do gach 

famhlacha truailleachd agus fin co iomlan 

is nach robh feum air tuillidh fianuifean a 

dh'infeadh co, è, no 'n gniomh air an d' thain- 

ig e. Ghabh uile bhuaidhean flighe co neo- 

chumanta (cruaidh ra 'faotin do mhoran, 

's air bheagan tathaigh le tuillidh fa choir 

do luchd aidmheil fein) leis fin cha 'n eii 

e ach reufonta ra fmuainteacha ife bha 

ra phofaidh gu robh è gun amh'rus iom- 

chuidh guth deagh chiiu 's onoir air 

a lughad a bhi air a taoibh, agus ann 

tiomlan da beatha bhi fgeudaichte le 

fuairceas 's a reir righail na nrinn : Cha 

'n 'eil fin ri breathnacha gu 'n e modh 

no 'n toilein 'bhìodh an faoghal fugach 

aig amhairc a fhon anns a mhaighc- 

ein roghnaicnte bhiodh iad aig taifbean- 

adh do ghaisgeach an Du'cha. Cha bhiodh 



( '8 ) 

an t aon feol foghlum freagarrach do reu- 
fonacha faliain, 110 ceart ra leanmhuin ; 
bha e ro iomchuidh a h inntin, a giulan 
's a * bias, bhi' air an oibhreacha gu 
dreachoil 's air na n fnafadh gu cur- 
amach a reir a ghrinneis a bha ra fhaic- 
fin anns an neach air fon an deachaidh 
'roghnacha ; ife bha ra ceanguil ri Criofd a 
cha 'n eil fin ri faoiltin gu robh e idir 
feimeil i bhi' air na togaìl fuas ann am 
foghìum Cuirt : gnathacha gach Riog.h- 
achd, no ri afdar a dheanamh dh' fhaicfin 
moran do 'n t faoghal, ach gu h iomlan iom- 
chuidh i bhi' eoiach air maitheas cridhe fior 1 
mhais Ihubhaiice, maiile ri tiachd do 'n 
fhirinn. Thug an t Athair cumhachd do 
'n mhac bhi' na cheann air Eaglais, uime fin 
bha e' dieafdanach ife bhi' ceanguilt, rifean 
chum an t iomlan do 'n obair bhi freagar- 
rach daithoil. Anna foiifeachadh a mais ; 
meafg gach cofmhalachd fionaita chum a 
buaidhean 'sa fgeimh a thaisbeanadh ; 
tha i air na famhlacha ri Cathair 's ri 
Tigh dhia (uime fin treimhdhireas, ciuin- 
eas, 's tùigfe, a tha ann an aon 
fhocal na 'rn fianuifean oirdheirc agus 
na 9 n * codach foilleir air cridhe gian) 'i 
iad mar an ceudn' fior mhais a chreid- 
eamh Chriofuidh. 'S clachan 's fiodh 
taghta feimeii iad, iomchuidh, air fon togaii 
fa bith ; cha 5 n è 'mhain gu fulaing iad 

* Blas no togradh. f Codach no corah' dacliuldh. ' 



( 19 ) 

amharc orra gun diteadh ach mairidh 
iad buan gun chaithe le fnafmhorachd 
dhreachaii nach dean aimfir a chlaoidh 
no mhiìleadh. Cha 'n fhaigh thu. an 
do fheilbh ni fa bith neo-chumanta ann fa 
bheatha fo fein, as eugmhais beagan fao-- 
thair, ma tha nithe aimfireii tha neo-chinn- 
teach agus buailteach do iomad tubaift, aig 
gairm gu latheil air aire agus curam, cia 
mor nis iomlaine 'dhuifgeas na nithe tha ri 
maireachdain gu fìorruidh ; aigne na mna 
choir fhaoidheil air an toir ? Chum a 
creideamh a leagail air carruig dhaing- 
ean na firinn, gheibh bean na ceiìie co- 
fhurtachd 's cuidheachadh ni's leoir anns 
na fgriobtairean, chum a fagail cinnteach 
gun leifgeal ann am bunchar a dochuis : 
mar chithear gu foilleir annfa, i Litir dhiòn- 
nfuidh na 'n Cor. caib. 3. 10 rann. " oir 
" cha 'n.fhaighear tuillidh aon bhunchar 
" eile a leagail ach fìn a chuaidh cheanna 
dhaingneachadh, fe Criofd' am fior bhun- 
char, agus ma thogas aon neach air or, 
airgoid, clocha riomhach, fìodh, feur, na 
cuìnleain, biodh obair an iomlan air na 
deanamh folleir, oir taisbeinidh deuch- 
ain agus dearbadh faothair gach neach, 
oir theid f hoillfeachadh le teinne, tais- 
beinidh fo cia an feorfe tha innte ; iadfan 
a chomhnuicheas an obair 's nach bi'dh na 
h aobhar di-meas do 'tì bhunchar gheibh 
iad an cliu, 's an tuarafdal, agus theid an 
ainm a chumail'beo air chuimhne le urram 



( 20 ) 

agus fpeis ; ach mu dh' f hailneachas an 
obair mu tha car fiar iogan, mearrachd nc 
neo cheangal innte, muigh no fligh aii 
mhodh 's nach comhnuich i air a bhunchat 
gun diteadh, mu bhitheas i na mi-mhais 
do 'n chuid eile, fin a tha neo iomlan 
tha e ra thilgin fios, 's caillidh iad luach 
an faothair ; mar 'n ceudn' tha è ro iom 
chuidh bhi'gu tric aig ceafnachadh afdar 
na beatha, aig leubhadh gach fofgladh le 
faicill 's toirt fanear, agus far am bheil 
famhlachach di-meafoil fa bit-h ra fhaicfin, 
tha 'n ann aimhreite ris a chuid bheufach 
riaghailteach do 'n giulan cha 'n e 'mhain 
gu bheil e gun dail ra dhiteadh, gun 
mhoill ra thilgidh a fealladh, gun tuillidh 
dsimh a thaifbeineadh ri bheag do } n t feorfe, 
ach tha gach cufboir Jagoii ra 'n dearbhadh, 
ma 'n eifd fibh tuillidh ra n guth no ma 
'n tairg fibh faibh na 'n cuideachd ; cha 'ii 
eil fios aig an iomlan air an t folas tha cean- 
gailte ri^togaii (hnafmhor na beatha ; fub- 
hailce agus meafarrachd, air an giuian air 
aghaidh le mais reir ughdaras, onoir, 's 
deadh thuigfe air reufoin, tha *n afdar dao- 
nan aig criochnachadh ann an fonas : tha 
m fear amhairc aig earralachadh gach cofias 
foil a fheachnadh, a chuid mheadhonach. 
*s uachdair a bhi' reir a bhunchair, feadh 
gu 'm bi' gnathachadh 's gluafachd gach 
neach, dh'aon feorfe, taitneach, meafail. 



t Agoìl no amh'rufach. 






fei 
! 

S • 

ai? 

t.: 

1, 
I 

B 



* ( 2 . ) 

Tha fionahachd beatha na bean thuigfeaeh, 
mheafarra, ftuama maille ri fallaineachd a 
creideamh, air na ìhamlachadh ri cr, air- 
giod, 's clocha buadhoil, . leis an robh aite 
comhnuidh air Dia air na thogail mar chi 
fibh gu folieir anns, an 21 caib. do leabhar 
an fhoilfeachuidh ma 'n coinne fo tha feur 
cuìnnlein 's drabhag nach feas deuchain fa 
bith, 's cha 'n eil ach faoineais bhi aig 
tairgfe togaii air a leithid a bhunchar. 'M 
maidin na beatha an t'aon aimfir eifhach- 
dach air fon oibre ; ife tha 'n fin aig dich- 
uimhneacha, no aig cur dail anns gach ni 
feimeil ra thoirt fanear gus an d' thig geamh- 
radh a laithean, ann ain bhar'aiife cha 
'n eil ach ni bairigh dhith bhi' aig fmu- 
uaineacha ruigheachd air fubhailcan ainmeil. 
Ife tha aig amharc air cufboirean caochla- 
dach an tfaohgilfe mar a Dia. Ann an la a 
linte 's a treis a tha aig fulang do 'n 
caoimhneas a cridhe a ghoid na n«deigh 's 
aig tabhairt tlachd do 'n gnuis^s mo na 
eiiempleir, comhairìe, no fuii a fear-faor- 
uidh, Diomhaneas a roghain, 's caill a pris 
thig iad fo na codhail la eigin ann an dreach 
fein. Ife tha gu h aidhearach eatrom, a'ig 
dol amach chum an t faoghaii gun amharc 
no fmuaintigh air an f hoii 's na h innleach- 
dan tha gu tric 's gu folachaidh ga 'n gna- 
thacha, mar tha flofrachadh laitheil gu 
bliadhnoil aig taifbeanadh. Cha chreid i 'n 
feol tha iligheadairan 's ilaitearan ga chleach- 
duin a lughdacha a cliu 'sa h onoir agus fm 

G 



( « ) 

le na h aomadh o fhlighe meafarrachd 's 
fubhailc, tha iad gu h obain ga treorach- 
adh ach mo ihruaighe caite : cha 'n ann 
a thachairt air Dia no ann an ceum a 
lagh, ach chum bro'n agus mafiadh. Cha 
Chudtromaich i gu' fead aon lleamhnacha 
mearrachdach a fagail fofgaiite do thriob- 
laudean lionmhor anns a chud eile do 
beatha ; cia luaimneach bunchar gach 
aoibhneas talmhaidh aig nach 'èil ach dub- 
hailce, diomhaneas 's amideachd mar an 
luchd iuil ? Smuaintidh dhurachdach air 
faoineas agus neo chinnteach a beatha tha 
fo iomchuidh feimeil a dh' ifleachadh 
uabhar; eifhachdach chum toirt uirra-fe 
tha 'g intreadh gu h og aineolach air an 
t faoghal a cluas aomadh ann an am gu Ieaf- 
acha na h inntin 's dh' fhoglum llighe 
dhiadhàchd is ghliocais* Feadaidh è bith 
ife tha flan tearuinte, nach toir i ach beagan 
creideas cjo 'n f hirinn fo, ach leabhar anns 
nach'eil dealbh foill 's nach treoraich am 
feaft chum feachrain ; tha- ^ foilleìr do na 
h uillidh à thionndas an fuilean air a chill, 
air teabaidh na h eaflainte, aig beul na 
h uaighe : tha fluagh folas mealtach an fin, 
aig gàbhail an ceud leigeil ie beannachd 's 
ìomlan buan. N' am biodh ciurin na 
h uaigh air a chur feachad, mais, 's beath- 
alachd, tuigfe, 's foghluni, air a lughad an 
taite far an robh iad aon uair aig gabhaii 
tamh, ach anois air a ghlafadh gu cinnteach 
ann tofd mairreanach. Cia na fmuainte 



t n % . 

dhufgadh an fealla 's an t aite ? nach bVn 
conaltradh 's an comhairle na 'm b'uirin iad 
labhairt na achafan thoirt feachad, thufa 
tha maifeach na di-chuimhnich thu fein faic 
a chrioch gus an d' thig thu, 's chum am 
bheil thu gu laitheil aig deifrachadh. Thufa 
tha beartach na h earb as do ftoras oir cha 
'n 'eil feum ann 'n Uoir tha n t anam 's ari 
corp doì a dhealachadh ra cheile, tha gach 
cuid do 'n t fealladh gu laidir aig earralach 
neo-bhafmhorachd a bhuidhin le curfa fubh- 
ailceach beatha arn feadh, is tha laithean na 
faothair aig maireachdain. 'M bheil an 
deaìbh taitneach tha 'nois co-mor aig 
beathachadh air tlachd, ri buanachduin 
gu maifeach cinnteach gu'n teicheadh am 
feaft o ftiealladh ? 'M bheil a ghnuis fgi- 
amhach far am bheil riochd an t fuairceis 
aig labhairt fnafmhorachd a cruth ri feaf- 
amh daonan mar fin gun tachairt am feafl 
air claoidh ? nach 'eil na gruaidhean lionta 
ra 'n dreach tuillidh atharracha ? 'M bheil 
am brollach -àc feirceil a bha na fh.eomar 
tearuinte do air fgeul run daonan ri mair^ 
eachduin mar fin ? Cha n eil feim codach- 
adh air na nithe fo oir tha fianuifean ni 's 
leoir ra fhaicfin anns gach aite thoirt dear- 
bha àir an f hirinn fo ; maighdean ann a 
ceud intreadh air an t faoghal tha aice 
fealla taitneach air moran folafaibh, 's tha'd 
fo ann a barrail air na 'n sgarachduin o 
gach cumafg neo-thaitneach a thairgeas 
teachd chum fealladh, tha aoibhneas rieiri^h 

C 2 



gu tric 's gu laitheil air thoifeach air a 
ceum, tha na creagan tha 'ris air na' faicfm 
ann an afcrar na beatha gu h iomlan air na 
5 m 'fblach, tha ghrian àig dealraclh uirre as 
eugthhais neoil, gach coflas ceann'sachadh 
ìs cruadail aig criochnacha leis a cheum 
dheifrach thofaich a fhuair i gu h inmhe 
na mna, tha dochas air na dhufgadh le 
iorriaà dealbh meafoil ann 's an aimfir a 
tba ' chutri teachd, tha i ri eirigh chum 
fcalladh ainmeil le buaidhean do iomad 
feorfe, tha mais 'ri moraii do luchd iongan- 
tais is fpeis a dhufgadh 's a tharruing na 
deigh, tha teaghlach fa beartas ra togail 
chum onoir agus cliu, 's iad fo gu h iom- 
Jan bunchar a fonais 's an cafan cinnteach 
anris am bheil i ri gluafachd ? amhaircidh 
bean na ceiile 's a ghliocais air an t feorfe 
thogail fo mar chufboir bairigh 's gu h iom- 
lan neo-chinnteach. Ach ife tha canmhuin 
a beàtha aìg deana dimeas air geamnuidh- 
eachd 's meafarrachd, cha 'ne 'mhain gu' 
bheil a gluafachd na amghartihitri fein, aig 
dufgadh bron agus bunchar aithreachais 
anns gach feaìladh, ach tha droch aiceachd * 
mar dhreifan à mhimhaiseachas 's a reubas, 
trufgaii ari dreama bhios aig lorgaireachd a 
<^irJeachd, oc) bhri - nach i 'n eifempiair 's 
iionaltst a chi iad no na briathra 's fearr 'fa 
fs ta.knei.ch a chiuinneas iad na conitradh 
An togail nach robh iomian inntc fein ge'd 
iheas i tiar tàniuii, gidheadh cha do mhair 
l Ìprman : etoìnfoic am fear amhairc a faii- 
* Aiceaehd no beus r 



I 



( *5 ) 
ìeachadh, 's fgaoii e air falbh ceo gaca 
tineolais 's dorchadais, thaifbein e buaidh- 
!an agus buanachd an t feorfe fhionalta, 
haghte, chauidh f haotinn iomìan nuair a 
>ha e air a dhearbha, 's a chuid a bh' air 
chaochla dhiteadh, fa chuir air cul. 
Bhi' aig deana' taiiceas air riaghlean air 
:reideamh 's na nithe fionaha anns am 
>heil air fonas amhain aig co-fheafamh 
: eadaidh guanag is an guanaire 's luchd 
fanoid a fhaoiìtin gu bheii inmhe ann an 
eachduin mar fo, ach co iadfan a dh'am- 
ìairceas air anns an riochd fin, co ach ami^ 
dean 's ainadain gun ghras gun tuigfe ? 
uime fin a bhean ghiic cha ghuth gaifgeach 
e idir briathraibh do 'n t feorfe ; 's cha fheai 
i ie fpeis no toirt fanear orrafan a thifbeanas 
an run 's lugha chum mid-hreach a tharruing 
air bunchar gach ni's fiu ra rtreadh agus 3 s 
airidh air fior-mheas fa bheatha fo. Ann an 
cridhe na te fo tha gach fubhailc inmhach 
air na 'nfochradh fein mar aircathair, uime 
fin thar a ceann ceiliidh guth an neo- 
fhoirbheachidh agus foighde na h aimfir 
imichidh iad feachad gun chiurram. Sonna 
a seirbheifich, a clann, fa coimhearfnaich, 
ach tha chuid 's fearr agus 's mo do 'n 
t fonus air-na dheanamh cinnteach da fear, 
bioduidh,giulan mar ieabharfofgaiite daonan 
na ihealla, 's air ach caibideal no ran a 
dh'amhairceas e cha leubh e ach canmhuin 
na ceill 's an t fuarceis, agus fin tha aig feola 
phum beannacha air faicil daonan le tuiefe, 



( 2 6 ) 

ach amh'rufach ma neo-iomlanachd eig 

innte fein, amhaircidh i air mar chleachdi 

in nis maifich 's nis 's mo huannachd, bb 

aig fmachdacha gach famhlacha fuarrach 

chi i na conaltradb, no na gluafachd fein, n 

bhi' aig ceafnacha le mirun no fuil mhailac 

faiineacha feodhain eile, le toirt gu ceillid 

fanear gu bheil truacantas ann an aeifafa ha 

Dhia 's na 'n fgriobtairean nach 'eil ai 

clann na 'n daoine gu minic da cheile. Inr 

fidh i dhuit gu tuigfeach nach 'eil ach be; 

gan foghìum feimeil churn ruigheachd ai 

an eolas atha eallamh chum cronnacha, ac 

an t fubhallc dhufgeas eud air a lughad th; 

bhuannacbd fo na cuideachd, gu 'n claoi 

luath no tnall cloinn a chulchainidh 's g' 

fag i 'm buille gun luth. Mar fo feuchaidl 

Dia gach togail, agus fin a bhios air na f hao 

tain fìan reidh gun mhearraehd, mairidh 

mar fin 's chum ciiu 's onoir an luchd oibre 

Creideamh gian fallan, deagh chaitheaml 

beatha air an taifbeineadh gu iaitheil 's gi 

foilleir, le fìrinn, foighidin ciuineas, 's fa 

oeilachd, 's fubhailcean ainmeii iad fo, fi 

onalta mar tha 'm bunchar, agus 's fonm 

ife gu cinnteach a tha a tigh air a thogail d< ea 

fheorfe co riomhach. Cha ghlan uifge aij 

fàlòh an dealbh, cha loifg e le teas greine 

cha_ fuit e le gaillean geamhruidh, no h 

ftoirm fa bith, 'ib an togail a gheibh buaidr. 

air aimfir 's air biiandbnuidh, nach caith 

'? nach crion air falbh le d' fheuchain, air ar j 

amhairc Dia fein le tlachd, 's a bhios anrJ i 



ì 

H 

■ 



.. 



C 2 7. ) 
fi urram aig gach duine corr. A bhean 

■.ghailteach choir cheillidh, tha aig ruinea- 

hadh ra rireadh bhi ann an caoimhneas 

)hia, tha i na cunbhaii fuas 's na creideas 

5 a teaghleach, leis a fin cha 'n f head i gun 

bhi taitneach leifean tha na ughdar e ìcia 

ir gach ni maith agus iomlan. Ceufna- 

haidh i fo gu tric cia am bunchar tha ga- 

hail comhnuidh na cridhe an or, airgiod, 

s clocha buadhoil, na tha aig ciaila- 

hadh, bannalachd, giulean beufach fao 

dl, fonnmhor ; faor o fharmad 's droch 

un : T ha 'n taobh eile ma'choinne fo aig 

iallachadh amideachd 's baoibhilachd, 

ainnt fhuarrach gun fult, mianuibh truail- 

?Jldh, aig ieanmhuin breugan, 's gach feor- 

je do chieachduin mhichreideas ach mar fin, 

ha bhi 's cha robh an togail fo buan no 

iQaifeach, cha 'n 'eil ann ach feur, 's cuinn- 

ein nach feas le urram ann an la a cheas 

ìachaidh. Dathanan cealguch tha iad gu 

:u ric aig brath na mi-mhais tha gu folach- 

idh aig comhnuidh fuidh 'n trufgan fua- 

ach : cha 'n eil feoltachd fa bith cofmhuil 

4i bhi' ra rireadh mar bu mhaith le neach 

jflèaltuin, oir fgeudachadh na foill cha 'n 

haighear a chaithe fada gus am bi e air 

hoirt fanear ; ann 's gach riochd 's feal- 

adh am feuch thu air, tha e dimeafoii, a- 

us eifm da 'a leir gu foilleir fmuaintigh 

ihiomhair a chridhe, co maith ri gniomh- 

ira follafach na beatha, gun amh'rus tha e 

jjfìa ni dana uair fa bkh tairgfe teachd le 



( 28 ) 

fgeudachadh co truallidh na laihair, th^ 
buaidhean ainmeil daonan aig cumbhaili 
cairdeas ri gliocas, cha ne 'mhaìn gu, 
bheil tearuinteachd na h aite tamh fein, achl 
cha 'n urra foìll ach ro annabh buadh fhao-. 
tain air fìor chiuineas 's tuigfe, oir chi fuil 
na ceiìl 's na foighdin gu ioilleir aifeacw 
fgail dhu'Iaidh dhorcha dhubhaiice 's cha 
bhi i air na h aomadh, no air a lubadh, le 
na conaltradh, na ceum. 

Cridhe na bean fhaoi'eil cha charuich 
le giorac na gealtachd, beul na firin, cha 
chlaoidh droch run, *s cha tilg a bonn. A 
bhean fhonnmhor cheillidh, gheibh thu i 'n 
diugh far an robh i 'n de gu ciuin bannail, 
cha 'n ann le aghaidh ur, ach daonan leis 
an aon fgeudachadh ; bithidh an t iomlan do 
ghiulan na mna glic co f had is 's tige le, na 
ieigeas neo-iomlanachd a naduir dhith, a 
cordadh 's air na righlachadh le umhlachd 
do lagh Dhia, 's dhaoine, 's bu dimeafaill 
gu deanarah i gniomh bhiodh na thiìgea' 
fuas da cairdean ; a bheiradh air na deoir at 
na 'n fuilean, no dhuifgadh deirgaid na 
gruaidhean ; ann an duiche na fgriobtairean 
togaidh bean na ceille a ceann ie meas is 
inmhe, le eagal cha charruich 's cha 'n aom 
a dochas, ge'd dheir'eas air uairibh neorl 
dhorcha air thoifeach urra gidheadh fgaoil- 
idh tuigfe an driuch air falbh ann an cabh- 
aig, pronnaidh* foighdin an luth 's an treis- 

*> An drluch no am ftarg, 



! 



c »? ) 

l's ìe naire bheir i orra imeachd gu diblidh a 

Ifealladh; feadaidh fuairn na d* fheuchain a 

jguth a leigeil ma fgaoil, ach cha nan chum 

jbuaidh; an te a tha aig gabhail fìrinn is 

Igrinneas mar a luchd iuiì, tha meadhon fu- 

iafglaidh daonan aig laimh^ air taobh au 

I treimhdhireich tha ceartas aig feafamh gu h 

I uchdmhor 's ge d' thig air uairibh beagan 

I faruchaidh, ann an co-ail na mna ihuairce, 

I gidheadh oibreichidh gach d' f heuchain 

I dhith fichaint' agus folas, mar oighreachd 

lchinnteach nach caith air falbh, ach tha ri 

I maireachduin ri uine, asrus fin le ceangat 

K buan nach gabh fgaoileadh. 'Si bean na fì- 

I rinn, na reite is na foighdin, a bhìos ann 

lan tlachd aig Dia, a chluinneas è guth, 'fa 

I iheafas e gu dileas ra taobh, 's da 'n toir e 

I furtachd ù, fuafgladh 'nuair a cruadail fa 

| gearrain, a bhean a tha gu h eifhachdach 

air a ftìuradh le feola Dhia 's aobhar gairci- 

eachais a beatha fa bas, cha ne 'mhain gu 

bheil i fein aluinn, ach fagaidh i mar art 

ceudn' gach cufboir ma tim-chiolì ann art 

fgeudachadh nis taitneich ; bithidh i faicil- 

leach air a giulan, cumaidh i frian ra tean- 

guidh, taghaidh i a focail 's cha bhi' i idìr 

ullamh a dhufgadh fearg na coimhearfnach. 

Cha bhi' i eallamh a mheudacha' no leuda- 

cha' fann fgeul a mhiruin na chulchainidh, 

cha bhi' i na h urrain aig a bhreig 's rii 

mò bhios tlachd aice dhiubhfan a bhitbeas* 

Cha 'n fhofgail i fuil le farmad, is cha n'eil 

i gu h eacorach aig fanntacha cuid a coimn- 

D 



C 3? ) 

earfnich ; far am bheil gach fubhailc, oird- 

heirc phrifeil mar fo aig fas gu foiìleir 's gu 
daingean a gabhail freimh taifbeinidh an tor- 
radh ri uine ghairid an dreach, cha n'eil 
feim fianuifean a meafg a luchd ruin, no 
coimhearfnaich, aig bean na ceille a chomh- 
dach co an teaghlach no chuideach da 'm 
buin i oir cha 'n ann an cridhe tioram bochd 
tartmhor do bhios mais cofmhuil ri fubhail- 
cean na te fo aig cinneachduin no aig togaiL 
cinn ; " fofglaidh a bhean ghlic a beul le tu- 
igfe, fi teanga lagh a chaoimhnais ; tha fu- 
airceas a glaodhach air thoifeach urra," tha 
grinneas aig teachd le tuigfe o beul, a toirt 
meas & urram da guth & da connadal. 
Searmoin a fhailain caithe beatha, ^s comh- 
airle na mna chiuin, fhaoidheil, fhoiftin- 
each. " Si llighe, ilighe an t folais, a ceum 
ceum a ghliocais ; fi craobh na beatha dhaf- 
an a gheibh greim urra, 's fona gun am- 
h'rus an ti aig am bheil i na fheilbh, bi'dh 
i na folas da anam, na cearcal feirc ma mhu- 
ineal ; 's lochrann taitneach a comhairle, 's 
beannacha gun amh'rus a feoìa, 's folus 
dealrach a lagh ' fe h 'ach'afan Highè na 
flainte." Eifan bheir creideas da briathara, 
gluaifidh e gu fabhailte, 's cha lleamhnuich 
's cha 'n 'aom a cheum. Tha bhean mho- 
ghar, bheufach aig buanacha ann J n ur- 
ram, le coir cheart mealaidh i onoir agus 
cliu. Bidh gach beui fofgaiite le anail chair- 
deil, aig labhairt- air a mais, gach fuil aig 
gabhail beachd air a giukn, a mianriacha a 



C 3» ). 

h eifempleir a leanmhuin, air cuimhne fhà* 

da mairidh ainm na te fo, agus n'is fearr na 
£ò, gheibh i ceangal air beannacha' nach 
criochnaich mailìe ra Dia. Dèagh ghiulan 
geamnuidh, riaghailteach, diadhaidh, is por* 
fon meafoii buan gu cinteach na nithe fo, 
's cha toir buaireadh na amh'ar air falbh an 
toradh na *n cliu, cha mhill is cha lughd- 
aich an chothrom an dreach ; gheibh na fub- 
hailcean fo lamh an uachdar air bas is air 
uaigh, 's bidh iad na 'n luchd iuil, aoibh- 
neach aig an te fehios gu fìrineach ga 'n 
cleachduin, chum a ftiuradh gu tearuinte 
gu h ionad comhnuidh reidh. A Bhean 
ghrafmhor buanaichidh i ann an onoir, is 
bheir i fear gu creideas*, ach an ftruitheir is 
an amaid tha i na di-meas da h ainni, fe ce- 
um na droch mhna an t flighe chimi amh'air, 
fa fealladh an cafan fios gu feomra truailHdh 
na triobloid. Tha 'n t abftoì aig taifbeine- 
adh 'n uair a tha e aig cur fuas air cliu na 
mna' bhannaiì, a bhios aig oibreachadh a h 
inntin gu gne'ail 'gus a 'chothrom is fearr, a 
bheir aire da gnothaichean fein, aig nach 
'eil tlachd ann a bhi' aig comharacha' aig 
rannfacha', no aig lofgadh a beil ann am 
failneacha' no gniomhara a coimharfnaich ; 
aig„nach 'eil fpeis do ghuainalais, no ruit- 
eas, a ftadas gu foift'neach aig an tigh, aig 
oirpeacha' a teaghlach a riaghlacha gu faiciì- 
ieach, toirt fa'-near gach ni a chumail 
ann an dreach, agus ordugh gieufda. Tha 
e aig toirt ach'afan mar an ceudna dhoibhfan 
D 2_, 



a tha leifg, luiitach, aig leigeil feachad gu 
mafanach gach ni ann 's am bheil foghnadh, 
agus freagarrach chum maith an tighe, a 
bhios aig cur feachad ail aimfir gun churam 
gun ghleidhadh a dol air cheilidh gu tric o 
thigh gu tigh, cha n'eil fo aig taifbeineadh 
ach cufboir gun mheas, cha chomhara e air 
gìiocas, ni mo tha e na eifempleir airidh air 
.toirt fainear, no leanmhuin. Ach bean a 
chridhe ghlan 's na h inntin inmhach chial- 
tach, tha i fo gu lair.heil aig caithe blath a- 
gus beannacha' a Dia ; \ ann an tlachd aig 
gach neach a chi a giulan. Cha 'n ura thu'jrca 
comhara' is f'earr f haotain air fearran bear- 
tach, no deugh thoradh ; mar an ceudna 
? s an a reir na 'n fubhailcean a chi thu aig 
leanmhuin no ann an co' cheangal ri aid- 
mheil fa bith bheir thu bairail air fhaliain- 
eachd. Tha beartas agus ftoras an t faogh- 'fi 
ail To gu laitheil buailteach dò iomad tubaifd 
is caochla' ; cha toir iad furtachd no fuaf- 
gladh feachad air aon mhodh o ghath lot 
mhor bais, 9 s cha n'eil ionta ach caraid 
gun eifheachd ann an la bhreitheanais, no 
ann an lathair Dhia ; ach tha beartas na 
mna'ghne'eil, cheillidh, neo chumanta, 
agus ieis fìn cha n'eil a phris furafta a thaif- 
beineadh gu h iomlan, cha n'eil i fofgailte 
no buailteach do mhilleadh iomairt fa bith. 
Subhailce agus tuigfe, gu cinnteachj is iad 
fo an ftoras as fionalra agus is buaine, ? s 
urra aon te fhaotain na feiìbh, uime fin a 
bhean cheillidh, cha ne 'mhain gu 'n toir i 



( 33 ) 
geudachadh fnafmhor do dhuìlbhireachd 

ìa beatha, gun tionndaidh 'i neoil gach 

;ruaim gu folus dealrach araon dhith fein 

tgus da fear, ach tha i mar an ceudna na 

:uideachadh laidir ann am maith fiorruidh 

n 'n anama, thogail gu tearuinte air car- 

uig fhabhailte an t foiais agus na buaidh. 

Far am faic thu lanain tha 'n inntin fa 'n 

:aithe beatha anns gach cuid agus gniomh 

gu h iomlan aig cordadh le cheile, gun 

bhuaireadh gun ghriobhag, ga 'n giulan 

fein gu ciuin, reidh, foiìtineach, foighid- 

iineach, anns gach cuis agus d' fheuchain. 

Far am bheil na buaidhean cirdhirce, 

meafoii fo. ra 'n toirt fa'near is feimeii gu 

i |tric ra 'n cuir an geill, ann a feirc a fìchain- 

. Ite, 's co-cheangal mar fo, tha laimh is bean- 

. nachadh Dhia foilleir ra leubhadh is ra fhaic- 

. ijfcn gu h aimfeireiì •, 's far am bheil eifin na 

! fhear cuidich, cha 'n fheadr:fonus idir bhi 

. na coigreach do 'n aite, no do 'n teaghlach 

: fm ; 's mor a bhuannachd dhoibh fein 's 

ì cba bhi' e idir na aobhar turfe do 'n luchd 

amhairc : oir is boidheach agus maifeach an 

fealladh bhi' aig faicfm gradh agus feirc le 

dealbh chaomh aig fagail an famhìacha' gu 

laitheiì ann an teaghlach a bheannachaidh, 

's cha n'eil cofamhiachd neamh air tha- 

lamh ann an cruth fa bith co iomlan ; 's 

cha 'n ann aig mnai phofda amhain tha aire 

ri bhi' air an giulan ìs an conaltra, ach aig 

nighinean og mar an ceudna. Tha raogh- 

ain aca ra dheanamh, 's an creideas ra ilie- 



la 



. < 34 ) 

atamh, agus cuis bhrofdnachaidh 's iomlam* s: 

agus 's mo' na 'n nithe fo, beannachs 31 

is cuideachadh Dhia ; ra 'n cofnadh 's ra 'i m 

coimhead-, is cha n'eil na tiodhailce ainmei^ 

fo ra 'm meaituin air flighe fa bith 'eile aci^ 

trid faicill, gliocas, agus giulan fuairce^ 

bannoil. Caiìleadh nighin aon uair a de 1 ^ 

agh ainm (na tuighibh mi ann an fo ai| 

labhairtair te tha aig fuiang fuidh theangi 

mhiruin nuair nach 'eil i ga thoilltin, cha 'i 

'eil an fo ach fpidag air a trufgan a chaith p 1 

eas leis ffein air falbh ri uine ghairid, mJp 

tha foighidin nis leoir aice a ghiulan 's 'aniP 

tha mi aig labhairt tim-chioli na te tha dc'' 1 

rireadh aig toikin maflaidh ;) tha i mar gv 

faicte gloinne uineìg air na bhrifte, 'hb 

mheud dicheal is aghabhas tu cha 'n uirajln 

thu 'n dreach ceudna chur air gu bratj 

tuillidh. Simpjidheachd, diomhaineas ] 

amaideacnj qpfts fgeudachadh neo' fgiairì 

hach iad fo gun amh'rus, agus iadfan thaj 

gun churam ga chaitheamh cha 'n urra iad 

gun toirt fainear le caill la eigin an truaiiJil 

leachd tha lubte gu folachaidh fuidh gach iicj 

faime : Bhi' caoi'neii fuilbhir ris gach neach,! oea 

ach mar an ceudna faicillach 's am fior cha-p'ai 

irdeas le ro bheagan, 's comhairle fo tha' 

air na fho'ium o fniofracha' air an t faoghal,! bt 

bhi ro fheumail, 's air na leanmhuin le'Jo 

cuid a churam. Tuigfe dhealrach, is eolas ki 

ainmeil, feadaidh na buaidhean fo cofmhuil 

re reul dhriolanach iongantas agus foìife 

dhufga re tamuil beag ; ach ma tha maith* 



ai' 



a 

hat 

a 



I 

ii: 



( 35 ) 

as cridhe air afdar fad on cho-chomun tha 

a tiodhlaic fo aig gach te th' ann an feilbh 
rra ni 's mo na 'n aobhar turfa no na 'n 

pjufboir farmaid. Si 'mhaife gheibh do rir- 

ejadh creideas o Dhia, ionracas is giainnid 
eatha, maille ri u'iachd riaghailteach da 
igh : cha 'ne 'mhain gu bheil eifeimpleir 
a te fo ciatfach ra leanmhuin, tha do rir~ 
adh faicilieach, giic, ach cha bhi' ach ro 
heaghan da gniomhara a chriochnaicheas 

ìjlir ann an aithreachas. Maife gnuis agus 
eifead pearfa, feadaidh na nithe fo cuid do 
eart thoirt air uaireadh do mhoran bairigh, 
ir nighin fgiamhach mun bheil tuigfe agu.j 

jolaicill aice da reir. Tha e ro chuntartach 
u 'm bi' a maife na carruig tuiflidh, agus 
nn an aite luchd iongantais, is aobhar ea- 

Vail gur h ann a thig mafladh agus di-meas. 

ria codhaii, Feadaidh uabhar u'daras a 

f harruing gu ionnfuidh fein, 's mifneach a 
;habhail air iafachd o teaghlach meafail, 's 
» cairdean foghainnteach, ach ge d' bhiodh 
uil te aig agairt daimh ri moralachd, feadh 
ioghalachd fein, cha dean fo fuas cail 
neafarrachd agus tuigfe ; tha iomad te 
h'air na breith gu h inmheach aig faotuin 
,inm nach bu chreideafach idir le bean 
hubhailceach, 'fa bith bhi' ga chaitheamh 
10 ga ghiulan. 'S ge nach 'eii a bhean 
:hoir cheiiiìdh air cuimhe gu tric ann an 
jachdraidh na rioghachd, is na Du'cha, 
:ha rig i leas muiad a ghabhail dheth fo 8 
5i mais na h innrln amhain is airidh axr.ur- 



( ? 6 . 5 

ram is tolrt fa'near, is air nach amhairc Dia 
am feaft le di-meas ; 's gu cinnteach tha 
mhaiairt is fearr aic-fe a bhuidhneas a chaoi'- 
neas. Iorifleachd, breith air na dufgadhj 
Vair na cumail beo le fubhailce, tuigfe ag- 
us faoi'eilachd, tha 'n inmhe fo mile uair' 
na 's airidh air cliu no iadfan a tha na 'm 
Bain-tighearnan a reir am beartais, no gai- 
fgealachd am paranta : da 'n eigin a bhi' 
aig deanamh fuas an uaifle, 's a meas, le 
bhi' aig fofgladh, aig rannfachadh J s aig 
fpuinlin tuamaibh na marbh air fon dea' 
ainm. 

" Am fofgladh onorach fm a chridhe, is 
na gnuis a tha na choigreach air foill, an 
lamh chinnteach, a chumas greim do 'n 
treimhdhireas giulain fìn nach 'eil ra leigeil 
mu fgaoil air fon riochd gun fheum, is 
nach crion a mheas no dhreach le na chle- 
achduin : fo 'mhain na nithe a choifneas 
urram, 'fa dh' fhuilingeas fuil cheafnacha- 
idh na firin gun ghealtachd. 'S iad giio- 
cas agus fubhailce amhain a bheir feachad 
cliu thoilteanach, a fhocraicheas i air bun'- 
char cinteach ; a bheir pris dhi' ann fuilean 
a chuid thuigfeach do 'n chinneadh daoine ; 
oir iadfan as lugha toirt fa'near cha 'n urra 
iad gun aire is urram thoirt dhoibh nn 
th'air na 'n fgeudachadh co-inmheach. ,, 
Ri beagan aimfir tha neach air a dheanamh 
eolach toilichte le fui'eachadh na h aghaidh, 
ach mi-mhais na h inntin 's ach'afan buan 
fo nach 'eil idir furafta bhi' ann an reite ria. 



( 57 ) ... 

' Le amharc gu foighidneach air duiileag 

na dha do leabhar fa bith ; feadaidh tu arin 

an cuid mhor barail chinnteach fhaotain 

air an ionilan; amhuil fo nuair a chi thu 

bean cheillidh, aig deanamh faothair gu 

ìaitheil chum gach ni cliuteach oibreachadh 

le torra, aig runachadh a dleafnas a chur 

an gniomh do Dhia reir riaghail a cpguis, 

agus leis na meadhana fin a fhaoileas i thoil- 

licheas eifin : Ni di'meas air gach coflas 

foill, gach focal agus gniomh truaillidh : 

pir cainnt gun bhlas cha ghabh ni fa bith a 

leafgeal. Tha briathra gun tìachd daonnan 

aig brath call tuigfe ; leis an fhiofrachadh 

fo tha bhean ghrinn aig oirpeacha' le curam 

gu riaghluich firinn agus meafarrachd a 

chuid as mo da conaltradh. Tha focaii an 

cumantas taghte, agus fuidh fgeudachadh 

fionalta, is iadfan a chuireas ag ann na 

fgeul cha ruig iad a ieas a fmuainteachadh 

gu 'n tairg i neoil an amh'ruis a characha' 

le mionnan : dheanamh i di'meas orra ; is 

an a bhiodh aig amhairc air a ihon is cha 'n 

iflachadh i i fein co truaillidh, 's g,u 'n 

tairgidh i, idir a ìeithid.y 'S ge'd chluin- 

neas i fann fgeul tim-chioll urra fein cha 

toifich i air connfpoid, no buaireadh ; bheir 

iguceilìidh cluasbhcdhar do'n nuaidheachd, 

is leigidh i tuiteam dhe' ' gun mheorachadh 

fios gu h'uaidh na dichurn. Comhnuich- 

idh i ib gu tearuinte o gach canain aig nach 

'eil ceol fa bith na guth, ach gairm gu neo- 

gheamnuidheachd, oir tha fionaltachd a 

E 



h inntin gu h iomlan na coigreach do namh- 
"aid co dioghaltach da fonas. Cia meafail 
taitneach fealladh beatha na te fo, gach 
cruth da gluafachd air an amhairc thu tha 
'n leabhadh aig taifbeineadh dealbh fionalta | 
chum lorgaireachd air urram agus fpeis. 

An cridhe dh'atas le truacantas air fon 
amghar feodhain eile, a ghnuis anns am 
bheil feirc gu tric ra fhaicfm aig fubhailcean 
fonnruighte mar fo cha bu choir do dheoir 
na tuirfa bhi idir na 'n luchd eolais, no 
deirgid na trioblaid fofgladh air a mais'. 
A cudthrom a dh'orcha cheannuich e 'n te 
fo, oir tha luach gu fìor os ceann clocha 
buadhoil, agus cha 'n 'eil gach ni a dh'ain- 
meachas tu idir ra mamhlachadh ria ; 's 
feift bhuan a cuideachd, is a conaltradh a 
bheir fionaltachd do gach cufboir ma tim- 
chioll, tha cainnt, fa giulangu 'n doinean, 
aig toirt ach'afan feachad na's mo na briath- ^ 
ra. 'S iad na fubhailc fo, is cha nebeuian- 
achd gheur, ghuineach, no droch ghne a 
h ainm chum buaidh. A bhean cheillidh 
cha dean i gu brath do dh' fheodhain eile 
an ni nach bu mhaith le dheanamh dhith 
fein ; fo an riaghail leis am meoghraich, is 
an tomhais i h uile ghniomhara fonnruigh- 
te : tha 'n te fo co beartach ann am fìrinn, 
ciuineas, agus gach comhara eile maifeach,| 
is nach fair-ainm a radh gu bheil i cofmhuil 
ris a ghrein gu laitheil cinnteach, foilleir ; 
cha chriochnuich i fo am feafl ann an fpeis 
agus tlachd an luchd-amhairc a choirnhead 



II;, 






C .39 ) 

tuiì feargadh no failneachadh, cofmhuil ri 

fofgladh an ros duifgaidh i faileadh cumh- 
raidh taitneach ma timchioll. 'S i h annail 
innail na feirc, a briathra torradh na ceille : 
3Ìdh a run, fa conaltradh do 'n aon 
eorfa, cha labhair a beul uair fa bith ach 
:oflas na firinn an uaìr nach 'eil foill aig 
^abhail tamh na cridhe, cha ne fgeudachadh 
ìa baoibh a trufgan, no mirun faobhar a 
eanga ; cha 'n ann le cabhag, no giorrag 
i theid a focail a chur mu fgaoil. Innfidh 
hafoìhoirachd an tuigfe iomlanachd an aite 
: ar an d'fhuair iad an altrum ; tha fios aig 
Dean na ceille gur prifeil guth na firinn, 's 
*u creideafach a coflas : uime fin canain an 
: fuarceas, labhruidh a h uile ghniomhara co 
naith ra teangaidh : amhaircidh i air an 
: hirinn daonan ann an fealladh urramach, 
lach 'eil idir ra gnathucha' mar chufboir 
)airigh, no mar chuis amaideach, cha cheol 
e ach a feinn, 's cha run le ach a comhairle^ 
amhlacbadh cuiibheartan agus bhreug, ge 
T bhios iad air an taifbeinadh ann an dath- 
man feolta, air na 'm foillfeachadh le 
)riathra fgiolta, cha tarruing i dluth da 'n 
mideachd, is cha 'n eifd i ra 'n guth, cha 
•ùnaich i gluafachd 's an t flighe, far am 
meil an fhirinn air a di'meafachadh. Ra 
i eolas cha dealaich i air fon foirbheach- 
idha no aifeachas, ma thuiteas dhith uair 
a bith le sugra' no neo' churam a h ughd- 
irras a dhi'chuimhneacha', cha bhi 'n àire 
irra a failneachadh aidmheacha, no lorg- 
E 2 



. . ..( 4° ) 

àìreacfod arlft air fon a chruth fhionalta* 
Cia i an "du'ich, àl, no cearna do 'n t 
faoghal, anns an robh fubhaiìc, meafaij 
rachd, is maifolachd inar fo fuidh dhi'-meas. 
Is gann a tha ni fa bith co cfireagach ri 
f haotain is gu feas e mach fada an aghaiq 
faoi'elachd agus foighidin. " Cha 'n 
" teanga' m fhoghìum feimeil a dh' fhoiìljjj 
< c feàchadh cliu na mna aig am bheii ciuin 
cc eas na gnuis, ann a conaltradh gliocas; 
cc fuarceas ann a giulan, ann a beatha fubl 
cc aiìce, agus ann a geamhnuidheachdt 
" trei'dhireas. Na buaidhean £o air na 'r 
cc cruna le ceilì is deagh ghne, mairidh iac 
tc beo na's faide ria aghaidh thlachdrnhor 
" agus claoidh, naduir, 's aois fagaidh iafi 
" neo-fhaicfinach, cha 'n eil boichid f: 
cc birh ann 's am bheil fior mhais, ach taobl 
cc a ftigh na h inntin riaghailteach ; ciuin 
Ci eas agus grinneas, is fior mhais iad fo 
" ■ dreachalachd beufan, is conaltradh, th; 
cc iad moran na 3 s airidh air cliu na fnafml 
M oirachd pearfa agus aghaidh mhaifeàcl 
cc ìfe tha ann an feilbh orra tha i air a fagai 
cc iomchuidh air a teaghlach a riaghlacha 
"- gu ceart chum a bhi' na h eifeimplei 
cc airklh air toirt fa'near, araon da-cloinn 
u agui da luchd eolais : is iad fo amhain 
ci a dh' fhagas mnai' ciatfach, 's a choifnea 
cc dhoibli an - tiodul is fearr chum cridh 
cc . agus' gradh an 'dream ris am bheil ia 
* c ceanguiit." Eifean a tha co fona ann 
oirp, air *m d' amais aniv a bhean .phofd 



I. ( 41 ) 
fior bhan-charaid, d' am fead e bhrollaclr 
fhofgladh gu tearuinte, am fear air an do 
thachair fo, cho'dhail e mor fhonas ; gu 
cinnteach tha reufon aige cliu thoirt do 
Dhia, thug ie laiinh fhaibhir a lionmhoir- 
eachd a ftoraìs dhafan beartas buan, ain- 
meii do rireadh, agus oighreachd fhonn- 
ruighte. . Tha fiòr chaìrdeas mar gu fai&e 
corp air na roinn is nach dean fuas reite fà 
bith gus an tachair e air a bhloidh fein. Cia 
taitneach feirceil a labhras, fa dh' amhairc- 
eas fin air an dream da'm bheil fior fpeis 
againn ? Tha fìn eidmhor ma 'n foirbheach- 
adh, mothachaidh fin dealbh an t folais agus 
iomlaineachd aig Dufga 'n ar cridhe, gach 
uair a chluinneas finn an ainm far am bheil 
an cliu ga mheudacha'. Cordadh agus 
ceangal caomh !e roghain agus lan faor thoil 
ann 's gach cuid 's pairt, tha fo ro fheimeil 
chum fonas lanain fa bìth fhagail iomlan 
buan, Uime fin nuair tha reitè foilleir ra 
leabhadh ann an teaghlach ; Sean agus og 
ann an carthanachd le cheiie, aig oirpeach- 
adh gu treimhdhireach fonas iomlain a 
chur air aghaidh gu buii cheart. Cha ne 
'mhain-gu robh 'n tigh air a thogaiì le tuig- 
fe, ach bidh e air a Riaghlacha', is air a 
dhaingneacha' gu laitheil, le beannacha'. 
Is taitneach do rireadh an fealladh bhi' aig 
faicfin teaghlach ann an ceangal caomh, feir- 
ceil, aig iabhaiit na firinn, agus daonan 
ann an fi'chainte eatorra fein. Far am 
bheil cuìdeachadh is caoimhneas Dhia, air 



( 4» ) 

na Dhearbha' bidh e air na fhaicfin, oir 
iadfan a tha fuidh a (heoladh, fa tha aig run- 
acha' an treoracha ann an flighe 'n dleafa- 
nais, cha chuir fgàil air bith folach air a 
rnhaitheas uathfan : Ciod a chuireas fmuair- 
ein, na buaireadh air bean na foighidin, is 
an t fuairceis, cha d' thig aon ni atn feaft 
leis am bi' i air na carracha' no air na h 
aomadh, no leis an claoidheir i gu mor, 
Ci ach cuimhrl , is iomradh maith a chaoich 
bi' air a bhan-fhirean chpir" oir tha 
aice cultaice tearuinte ann an la na ftoirm, 
a bheir feachad gach ni maith ra mhealt- 
uin, do bhri' gu bheil rgrafmhor faicilleach 
agus co thromach gun gho ; oir aig diadh- 
achd tha gealla cinnteach air a bheatha tha 
'nois ann, co mhaith ris an t fonas a tha ri 
maireachduin gu fiorruidh. Beannaichidh 
Dia faothair an teaghlaich a ghìuaifeas ann 
a fhlighe, aig am bheil tlachd do gach ni 
riaghailteach, mar chi fibh fan 128 failm, 
's aoibhneach gach neach a ghradhaicheas 
an tighearna, le cridhe glan gun cheilg ; 
'fa (tiuras an ceumana do reir a lagh, oir 
bidh an aite taimh tearuinte, is ithidh iad 
gu fabhaiìt do thoradh an faothair. cc Bith- 
" idh a bhean cheilìidh mar chrann fion 
C€ torach an taobh ftigh da teaghlach, fa 
* c clann mar chrann ola tiomchioll a buird 
cc gu laitheil : mar fo biaidh i air na bean- 
cc nacha' a ghradhaicheas Dia, cuimhnich- 
cc idh eifan i ann an Sion, chi i maith a 
65 teagblaich, agus laithean fada ; 's clann 



( 43 .) 

" a cloinne fonas fìoruidh ann an Ifrael." 

Ceannart fa bith togail, cha 'n e 'mhain gu 
bhei! an t aite aige ra roghnacha', ach niar 
an ceudn' na nithe tha iomchuidh chum na 
h oibre. Tha cumhachd aig na nithe tha 
neo-thaitneach ra'n cur am feim a dhiuìta' 
's mar an ceudna a ghlacail fm tha iomlan 
freagarach, uime fin nuair a tha feodhain 
do 'n aon run agus togra 5 aig deanamh fuas 
an eolais ra cheile, aig beathacha' fexrc, is 
gach deagh ghnathacha' eile. So gun amh- 
'rus an tigh tha aig labhairt gliocas 's an 
daingneach, is cha'n fhailnich am bunachar 
gu brath ; tha buannachd mhor do bhean fa 
bith ann a bhi ceanguilte ri duine coir 
diadhaidh : O bhunachar co' fìonalta tait- 
neach tha cuid mhor da fonas 's a bheatha 
fo, agus gu fiorruidh gun amh'rus aig eirigh. 
Uime fm cha 'n eil a'chuinge fa bith a bu 
choir bhi' ni bu durachdaich, no ceum bea- 
tha th' aig lorgaireachd breathnacha is toirt 
fa'near 's mo, no fìn th* aig treorucha chum 
pofaidh ; do bhri gu bheil cuid mhor da 'n 
fonas an fo, is gu fìorruidh an earbfa ri 
roghain dhaithoil ; feadaidh luchd eolais air\ 
uairibh an am bar'ail bhi air na 'm mealladh 
ach cha 'n ann air an doigh iò idir tha ftal- 
la Dhia, cha n' eil e fofgailte do mhearachd 
fa bith, tha e gu h iomlan os cionn foill, na 
f hia'nuis air uile afdar na beatha ; chi e le 
aon fealia deagh bhuaidhean gadi neach; 
nuair tha eifan aig cuir a laimh ris a gtmoth- 
ach, cha 'n fhead an foaas a bhi idir ana an 



( 44 ) 
cuntart. Iadfan tha aig deanamh an dichill? 
a thoileacha' le giulan faoi'eil riaghailteachjj 
*s an aon t flighe eif hachdach maiìle ri caird- 
eas Chrios'd', churn a chaoi'neas a dhean- 
amh cinnteach, gun arnh'rus fa.bith tha iad 
fo taitneach na fhuilean y s tha curam aige 
mu 'n foirbheacha' agus fonas, ach iadfan a 
theid air an aghaidh gun feoladh a (hireadh 
air Dia no ghabhail, no lorgaireachd 
dheana' air gne, no deagh bheufan cufboir 
an fpeis, feadaidh h aon do fheorfe obain, 
mar [o criochnacha' taitneach gu leoir, ach 
tha cuid chuntart ann *s an oirp, 's cha 
fn 'èìl e daonan aig tachairt gu 'm bidh 
fonas air a mheaìtuin le meadhon co-deifir- 
each, uime fin cha fmuaintich bao' idir do 
neach fa bith amhairc le ceill air fon an 
leithid fein, an t aon is dluithe thig ra 'n 
gne, is leis an faoiladh iad an fonas a bhi 
cinnteach, cia fa bith a thig 's an t flighe. 
Tha fios aig Dia air maith a chlaoine fein, 
an feorfe fionalta fo bha gu cumanta aig 
lorgaireachd a thoil ; tha e reufonta dhu- 
inne a fmuainteacha' gu 'n amhairc e orra 
ìe tlachd ; oir nuair a chi e cridheachan tha; 
aig taifbeineadh iamhìachadh anmhuin air 
fein, ach laidir aic a cheile ; th' aig dean- 
amh ionracais, ondir agus feirc bun'char 
an carthanachd. Tha 'n gradh do cheile 
aig teachd chum inmhe agus neart, agus fin 
'n is mo o mhais deagh ghiulan no air fon 
cuiboir fa bith eile, ubraid, no amghar cha 
d' thig iad fo gu tric am feuchain le failÌ 






ai 
t' 
tli 
ch 

be 

h 

i 

eo 

al 

.fai 

i 

nì; 

an 

fin 

ac! 

kì 

I u 
k\ 

IV. 

I? 

r. 

cii 
è'aii 
eacl 

i 

aim 
tìi 

eair 

h 

Di 



neo-fhreagarach da'n fonas is gach cruad- 
ail a tha 'n aghaidh aca ra thoirt air, cha 'n. 
eil e ach aig famhlacha' ceo' na maidin ; a 
tha aig deana' deifir ro' ghnuis na greine 
chum teiche gu grad o fhealla. Leabhaidh 
bean ghlic daoine co maith ri Ieabhraiche?* 
is bi' a tuigfe air a taifbeineadh gu foilleir i i 
na roghain dhiubh araon : innfidh luchd 
eolais iionaltachd a blas agus a bhuannachd 
a Ieannas a faothair. Na h ainmeanan ur- 
ramach th' air na 'n cumail beo air chuimh- 
ne air fon lionmhorachd an fubhailcean ; 
mailie ris a chruth fnafmhor fìn bheir achaf- 
an feachad gun chaint thrafda, tha ra fhaic- 
fìn cha 'n ann an leabhraichean diomhain 
ach amhain anns an fheodhain thaghte air- 
ichte, far am bheil riaghailtean diadhaidh 
gu tric ra fhaicfm, is tabhachdach ra mheor- 
acha ; mar an ceudna tha eolas, eachdraidh 
air Rioghachd ro fheimeil, cha ne 'mhain 
gu fag rannfacha' mar fo cruth maifeach 
na dheigh, gu meudaich e tuigfe agus foill- 
eirachd ; na te bhios gu chleachduin, gu 'n 
cuidich e a cridhe fagail, gne'oil, trocair- 
each, actì mar an ceudna cruinnichidh i 
ftoras air fon conaltradh agus caitheamh 
aimfir a bhios na bhun'char, cuid mhor do 
thoiìeachas inntìn dhith fein, fa dh' fhagas 
i ro mheafoil aig a luchd eolais. 'S on 
'gheibh an creideamh fein mais o chaith- 
eatnh beatha na mna cheillidh choir, uime 
fin gach neach aig am bheil fpeis do gach 
ni fnafaihor, meafarra, ni Ìad gairdeachas 
F 



. ( 46 ) 

na cuideachd is cha flruitheadh leo an uine 
a chaitheas iad na fealla, cha ne fafan na 
h aimfir a diadhachd air a ghnathacha 
'mhain air fhon cuis fhonnruichte, no air 
am airichte cha 'n ann chum fuiridh air cliu 
gun tlachd, no chur air aghaidh no chruin- 
neacha' ocar faoghalta ; le run gu mor na's 
fionalta, tha cufboir urramach a leanmhuin 
air na ghairm gu beatha, chum flainte 
fhiorruidha h anma dheanamh cinnteach ; 
is oibreachadh air gach doigh gus a cho- 
throm is fearr, cha } n e 'mhàin gu bheii i 
aig mothacha cumhachd an fpioraid is an 
fhior chreideamh, ach tha canain a gluaf- 
achd aig labhairt am bri' gu laitheiì, agus 
fin ann a h uile ghniomhara ; a Creud cha 
do thog i o chìiu a du'cha le.comhairle a 
luchd eolais ; cha do chuir i a lamh ra* 
creideamh gu baireadh obainn le cabh- 
aig ; no run gun cheafnacha, cha'n ann do 
bhri ? gu robh e na chleachduin aig a parant- 
aibh, 9 s a coimhearfnaich, ach le fein-rann- 
fach a thug i gu ceillidh fa'near, le na ri- 
aghailtean urramach a leanmhuin gu bheil 
a fonas ann fo is gu fiorruidh foilleir ra 
leabhadh : uime fin ghlac i e le cnuafachd 
dhiomhair air a mhais, agus Ie lan faor- 
tboii ; cha bhi gniomh fa bith feimeil, ion- 
gantach, no ainmeil air na thoirt gu buil a 
dh' aon leum, nis lugha gu mor a bhios*a 
nithe cudthromach fin a mhaireas gu fior- 
ruidh air na 'n criochnacha' ie run amhain 
as cugmhuis dichill agus curam. Bhi' 



fmuainteacha neach fa bith iompacha , o'n 
chreideamh anns am bheil eifean, no ife, 
aon uair air an daingneacha' as eugmhuis an 
lan run fein, cha n'eil ann an fo ach 
gniomh faoin, leanbuidh, oir cha bhi' co'- 
cheangal buan no treimhdhireach gu brath 
aig gabhail freumh taitneach, gu h airighte 
ann an nithe a bhuineas do chreideamh as 
eugmhuis fior chorda cridheil gu h iomlan 
o roghain ; Bhi aig tairgfe inntin neach fa 
bith a (hiacha 5 no aomadh o'n aidmheil a 
tha 'd fein gu toileach ga leanmhuin, le 
brofdnacha* no comhairle dh' aindeoin, cha 
'n eil ann ach rùn mearrachdach is fioìr 
mhullach na h amaideachd : nuair nach urra 
thu iompaidh chur air an tuigfe le reufon- 
achadh foilleir no buannachd do bharailie 
fhagail freagarach d' an togra' fein : Bhi' 
aig fmuainteacha an fmachdacha* le an- 
chothrom, cha 'n eil ann fo ach truailleachd 
gun amh'rus, is tha gach oirp do'n t feorfa 
aig amhairc ann an dathanna gun tlachd, 
agus di-meafoil ann an fuilean Dhia, oir 
cha 'n 'eii e air mhodh fa bith aig corda ra 
lagh, no ann an rèite ri ni fa bith maith no 
creideafach ; ach an te tha air na daing- 
neacha' ann 's a chreideamh, leis a bhuann- 
achd a tha i fein aig faicfin na lorg, tha i fo 
na mais' ann fa choimhearfnachd ma tim- 
chioll, na cuis fharmaid do gach neach a 
chi a gluafachd, na folus latha na teaghlagh, 
fuidh churam Dhia, is chithear daonan cof- 
las a bheannachaidh aig dealradh air a gnuis* 
F 2 



( 48 ) 

Cha'n eil a glulan feadh na feachduin am 
an riaghlacha' a teaghìaich nis neo'-cbum- 
anta no ciatfach ; nuair ths i aig dol chum 
teambuiì Dhia dia-donuich tha i aig teachd 
a dh' ionfuidh na h Eaglais, ach cha 'n ann 
a dh' amharc uaithe, no chum 's gu 'in 
biodh i fein air na faicfin le feodhain eile, 
no fhealtuin air fafan ùr, no lorgai»-eachd 
fgeultaibh na du'cha, a dh' fhiofrucha 
tiomchill flainte cairdean, a dh' iarruidh 
fear-ealain, no thagradh ain-fhiacha' no 
ghabhail airgiod iafaid, ach an toir air cufb 
oir is fionalta agus is mo' airidh air tlachd 
agus toirt fa'near no h aon do na nithe fuar 
rach fo : tha i teachd a lorgaireachd bean 
nacha' a Dia, dh' fhoillfeachadh a taing- 
ealachd, a phaidheadh 'ris a h umhlachd, 
agus fin le fonn fuighichte diadhaidh ; riagh- 
ailteachd a giulan, is ciuinneas a h inntin : 
am feadh, 'fa tha i ann an fin co' maith is 
ann 's gach am agus aite eiie tha gu fofgailte 
aig labhairt inmhe a dealbh is aig foiiifeach- 
adh a maife. 

Tha i aig amharc air an eaglais mar aite 
coifrighte chum feirbheis Dhia a thoirt fa'- 
near, '$ a chur air aghaidh, uime fin thig i 
an dlu's do'n ionad urramach fole fotm fuigh- 
ichte ceillidh, is cha'n ann idir leis a chluich- 
eachd baireadh, no amaideach a bhuineas 
do thigh-aidheir no fugradh, no le faoineas 
agus gaireachdaich a cur failt agus fiìrrain 
air a luchd eolais ; uime fin biodh i air a 
comharacha' a meafg a cho'thionaii ìeis a 



. ( 49 ). . . 

': cheill agus grinneas a tha i daonan aig taif- 

beanadh is cha 'n ann le h aon fa bith tha 

na choigreach do fhior dhiadhachd. Cia fa 

bith mar bhitheas an t fearmoin labhruidh i 

:Jurra le modhalachd, is taifbeinidh i le faic- 

ill agus grìnneas gu bheil i ni's mo na bean 

chriofduidh no bhi ealamh chum a teanga 

c leigeil mo reir ie neo' thuigfe chomhar- 

acha faillneacha an fhir labhairt. Fuiling- 

idh barail creideamh na te fo ceafnachadh 

ann diomhair co' maith 's gu follaifach 

ann an lathair an t faoghail, cha 'n eiì an 

cruth ceart aig co' fheafamh idir ann an fgìeo 

air an taobh amuigh ann a bhi aig catheadh 

clogaide na foill no cìeoca na^naomh- 

achd air amanan airighte. Ann an neoil 

dhorcha dhulaidh aira mhalaidh, ann an tur- 

adan no fuil fhiar, no ann an famhlacha 

ochan no ofna, mar gu bidh na nithe neo- 

fnafmhor fo na meadhon eifachdach chum 

flainte ; uime fin tha briogh a creideamh 

aig co' fheafamh ann 's an riaghail fhoilleir 

fhonnruighte fo, tlachd do cheartas, trocair 

a ghradbacha, 's gluafachd gu h umhal ior- 

fil le na Dia. 

Cha bhi' i aig leagail lion air fon cliu 

fhollaifach, 's an uair a mholas tu i air fon 

gniomh 's airidh air toirt fa'near le tofd no 

ciuineas taifbeinidh i nach eil tlachd aice 

bhi' 'g eifdeachd nuaidheachd a mheadaich- 

as fein-fpeis no bbitheas aig amharc no 

gluafachd ann an ceum fodail gun fheim, 

Ann 's gach aite an feall i tha i gabhail 



( 5° ) 
barrachd curam a dh' f holach no dh' fhoill 

feachadh a fubhailcean fein : cha bhi' i uair 

Ta bith aig amhairc na deigh a dh' fheuchain 

am bheil fuii an iongantais aig gabhail 

beachd air a ceum no aig ceafnachadh a. 

dreach. Cha bhi' iliochd na teanga cheill- 

idh air a comharacha ann an fgeultain 

breugach mearrachdach ; cha ne 'mhain gu 

bheil na dubhaiicean fo iia *n coigreich da 

brollach fein ach 's fuathach le gach coflas 

a chi i dhiubh ann am feodhain eile : *s gu 

brath cha 3 n fhofgail i*n dorus do luchd 

afdair co-fuarach. Subhailce, treimhdhir- 

eas 's meafarrachd 's iad na clochan *s am 

fiodh nach feudar a dhiteadh, *s am bun'- 

char bu mhiannach le Criofd' a leagail ann 

an cridhe na te a roghnaicheas e dha fein, 

a gheibh coir air a bheannacha fa chomh- 

naicheas maille ris gu fiorruidh. A chloch 

do dhiult na chlochairean tha i nois na 

cloch chinn anns an oifein, ach na cloch thui- 

flidh do phairt, *s na carruig oilbheum do 

f heodhain eile, agus iadfan uiìe thogas urr- 

a cha bhi' aobhar nàire aca gu brath, 

bidh iad mar, chlochan beo ann an tigh 

fpiordadaiìt, na 'n cloinn bheannuighte air 

na 'n cuir ma 'n fgaoil le faoirfe, nach 

feadar tuillidh a chuibhreach le cuing na 

daorfe. 

Thaiibein finn cheanna cia mar bha 

bhean ghlic ra tigh a thogail, agus cuid do 

na nithe feimeil a bha freagarach air fon a 

ghniomh ihonnruighte, chum gach dealbh 



( 5i ) 

truaillidh a charracha 's fionaltachd na h 

oibre thoirt chum fealladh taitneach ; leann- 
aidh fmn beagan ni's faide fathafd air a bu- 
aidhean meafail : aig bean a ghrinneas, ata 
fuighichte na ceill cha' neil feim teanga 
fìiidh no bard a thaifbeanadh a cliu no 
giulain ; air a fon labhruìdh a deagh chaithe 
beatha fein gu laidir falìain anns gach aite 
ann 's an taifbein i h eudan : cha bhi 
gnadan na h adhartan fa 'n oiche, no 
doinean aig riaghlacha gnothaichean a 
teaghlaich. Cha chomharaich thu uair fa 
bith beum a teanga aig leon no aig iot gu 
fgaiteach aon neach a thig fan t flighe, cha 
5 n e cliu na di-moladh an t fluaigh air fon am 
bheil i aig ofnaich ach toil a coinnfeis fein 
beannachadh a Dia an ni tha i runacha 
fhaotain na feilbh, 's e lan thogra inntin 
ghlan a chumail fuas am fiaghnuis Dhia, 
's dhaoine, fe miann an fgeudacha a muigh 
fa ftigh bhi' do 'n aon feorfe, leis a fin cha 
'n eii eagal rannfacha no ceafnacha uirre 
uair fa bith ; thig i fo gu ciuin ceillidh le na 
gniomhraibh chum an t foluis a dhearbhadh 
a h oibre 'fa dh' fhaotain a duais : 's coma le 
an dorchadas do bhri' nach 'eil a deanadas 
air a chur an gniomh gu h olc no mi-thlachd 
mhor : cha ne 'mhain gu bheil a gnothaich- 
ean aimfireil air an deaibh gu tuigfeach, 
(oir cha bhi' i ri milleadh no cur a mugha 
ach ann am meafarrachd, is riaghaii cheart) 
ach mar an ceudn' le faicill bheir i fa'near 
na nithe tha tabhachdach chum maith a h 



( 5* > 

anma chur air aghaidh *s a thogail air bun r - 
char cinnteach nach failineich, nuair a 
dhofglas i fuil fa mhaidin bheir i le urram 
buidheachas do Dhia air fon focair na h 
oidhche, guidhidh i bheannacha gu dur- 
achdach urra fein 's air gach ni na feilbb, 
iarruidh i chuideacha chum a dion fad an 
latha o thuifle, o chomhra baoth no amaid- 
each, o bheathacha droch run 's o chuir an 
geill ni fa bith a bhios air a leanmhuin le mafr 
ladh no aithreachas, mairidh fnafmhorachd 
na te fo air cuirnhne fhiorruidh, eiridh 
ghrian uirre gu fuiìbhire le gairdeachas, 
ìbna a companach, 's aoibhneach a ginneil, 
bidh iad aig eirigh ann am meas 's creideas, 
faoruidh Dia i o bhuaireadh, ftiuraidh e 
ceum gu tearuinte feachad arr gach ceap 
tuiflidh no claoi' ; a bhean chiuin cheilìidh 
tha i daonan fuidh churam, leis a fin cha 'n 
fhead i gun bhi* eolach air gach ni tha tait- 
neach, agus na coigreach air ubraid 's bu- 
aireadh ; uime fin cha ruig neach fa bith a 
leas bhi' aig lorgaireachd na te fo ann an 
compairt no comhairle na 'n daoi : " Ann 
an fiighe fhiar na 5 m peacach baoth cha 'n 
fhaic thu a ceum, 's cha chluin thu a guth, 
ni mo 's fi cathair fanoid Iuchd an fpors ; a 
togra no tlachd ; 5 ' ach ilighe ghlan na fir^l 
eantachd riaghail a ruin 's niiann a cridhe ; 
eiridh fonas a folas do 'n te lo anns gach 
cuis amhrufach. Tha cuireadh na 'it 
fcriobtuirean fiaU fe fo an canuin, a thairg ; 
Criofd air flanu-igh-f hear do luchd a chridhe 



C 53 ) 
ghlan ; thoir fh'urail do ghras 's flainte do 
mhnaibh co mhaith ri fir ; Ife a dh' imich- 
eas o dhaorfe fa thogas teampul do Chriofd' 
na cridhe, bidh i air na foiilfeacha le comh- 
ara 'n uain 's gheibh i fabhailte gu h aite 
comhnuidh an Triath. Air clu inntin an 
nuaidheachd fo tha mi 'nois aig fiofruch cia 
dh' i bhan-ghaifgeach 'n ar meafg nach 
gluais ann an flighe na babilon fa tha toil- 
each cul chuir ris gach feorfe peacaich : co 
an te dh' fhag daoirfe fpioradail 's 
nach dean ceangai ris na h Amoritich •, aig 
am bheil a h aghaidh air fearran a gheali- 
idh : ife bhitheas, 's tha, Dia le 's air a 
taoibh cha 'n aobhar eagail dhith, " oir as 
eugmhuis gu tog e fein an tigh, tha 'd aig 
faothrachadh anna diomhaineas, a tha ri 
togail, mu 'n dion 's mar coimhid eifean am 
baile, tha faiciii 's neart an luchd faire gun 
eif hachd ; 's faoin bhi' aig eirich moch 's a 
luidh an-moch oir riaghiachaidh eifean gach 
cuis mar chi e fein iomchuidh;" cha biodh 
ach ro bheagan as eugmhais aite comhnuidh 
taitneach, na 'n deanadh run amhain paidh- 
eadh air fon cofdus na togail : na 'm faighte 
fonas fiorruidh bhuidhin 's doi gu h ionad 
tamh air Dia gun faothair cha 'n 'eil ag 
nach biodh gu leoir do chuideachd ra fhaic- 
fin an fin. Mar biodh gu bheii eidirdheai- 
achadh mor eadir fubhailc agus dubhaiic, 
's an crioch 's an aite tamh neo-chofmhuil 
ra cheile, co bheiradh na h urrad do (liar- 
acha dhith fein ann an cogudh an aghaidh 
G 



C 54 ) 
cruth gach peacaidh 's ioma' leannan bu- 
aireadh : mar biodh gu bheil crun gaird- 
eachais 's fonas fiorruidh air na ghealtuin 's 
air na dheanamh cinnteach do'n te ghiulain- 
eas 's a thachras air cruadaii na beatha ìe 
foighidin 's ciuineas ; no co bhiodh aig an t 
faothair an aghaidh thoirt air amghar fa 
bith. Cha 'n 'eil ach ro bheagan a rogh- 
naicha' bhi aig gleachd ri buaireadh 's far- 
acha, mar biodh gu bheil fonas neo chrioch- 
nuichte 's fichainte nach crion 's nach caith 
le aimfir na uine, air na dheana' cinnteach 
do fhubhailc' 's deagh chaithe beatha ; ach 
tha truaileachd 's amghar aig leanmhuin 
cloinn na h eafumlachd 's cha bhi' cuid no 
pairt aca do thigh na fìrinn no 'n t folais. 
Dathanan fionalta air an tarruing air 
grund dorcha, cha lughdaich e an bu- 
aidhean fein air mhodh fa bith ; nuair tha 
cufboir tlachdmhor maifeach air a fhamlach- 
adh ri dealbh dimeafoil fuarach bithidh a 
dreach an fìn ni foilleir ra fhaicfin. 

Bean ghlic toghaidh i tigh, ach bu mhi- 
annach leis an amaid a mhilleadh le na 
lamhaibh. Thanig finn anois air ar 'n agh- 
aidh chum beagan a labhairt air an amaid ; 
agus o nach 'eil i fein no h aiceachd ra 'n 
roghnacha cha chaith fìnn moran do air 'n 
uine na cuideachd ; cha 'n eil anns an te 
chaiil a reufon ach uir'eafach bochd tha air 
na comharacha le fmachd Dhia, 's leis finn 
cha bhuin an t ainm dhith, ach fi 'n amaid ra 
rireadh ann am bhar'ailfe ife nach ceann- 



( 55 ) 
faich ni fa bith diadhaidh, no taitneach, a 
dh' fhag comhearfnachd naire, a threig 
ughdarras fhubhailce, a chaill a meas fa 
creideas ife tha a giulan aig deana' fochaid 
air gach dealbh geamnuidh, fionalta, riagh- 
ailteach. Ann an diomhaineas bhitheas tu 
aig amharc air fon fuarceis, toradh ceiil no 
banalachd o'n te aig am bheil fìrinn, 's 
meafarrachd 's gach ni cliuteach eile ann 
an tailceas 's dimeas. Ife tha baoibheil guan- 
nach, cha ne 'mhain gu mill i cuid fein, 
ach bu mhiannach le ea-coir dhaoine eile 
dheana' mar an ceudn'. Bhi aig faoltin 
gach deagh fhubhailce bheir i o luchd eolais, 
gu 'n cuir e ra mais', no o mhearrachd an 
giulain gu 'm bidh a porfan fein do chliu 
air na riagh , lacha , , fe fo do gach run, a 
miann 's truaille, oir tha e ann an aimhreite 
{lioiìleir ri fior chreideamh, agus maitheas 
croidhe. An te nach gabh comhairle no 
ach'fan, nach iarr cuideacha Dhia, no (heol- 
adh, nach feuch le curam, no tuigfe air ni 
fa bith a their no ni i aig cumail coimhearf- 
naich 's luchd eolais ann an ubraid roimhe 
cheile ; aig dufgadh 's aig fgaoileadh buair- 
idh anns gach aite 'n gluais i, gun frian ra 
teangaidh no ra giulan, na coigreach do 
gach ni tha banail, no choifneadh fior 
fpeis. Cha 'n 'eil aon neach aig am bheil 
tuigfe chumanta nach feachnadh a ceurn, 's 
a cuideachd co-fhad, J fa b'urradh iad ; oir 
fi crioch na 'n aitheanta daonnachd Ie 
croidhe elan, ma tha 'n amaid air an doigh 
G 2 



( 56 ) 

fo co dimeafail, fuarrach ann an fealladh l\ 

gach cuideachd (haoidheil choir, cha 'n 'ei rI 
ni fa bith a ghabhas leith-fgeul, no ni fua* 
call deagh bheufan. Ge do bhitheadh 
gnuis aig te co maifeach ri aingeai ma tha 
giulan ann an cumantas aig labhairt fuath 
air gach ni urramach riaghaiiteach, ann an 
ceangal ri gne dhuilbhir, tionndai'h i ann 
an uine ghairid na cufboir gu'n tlachd, 's ni 
mo ni beartas no fuii uafai ainmeii caìi na 'M 
fubhailcean fo a lionadh ; no dheana' fuas. 
*& cruth gun chreideas an amaid anns gach 
rannfacha, cha 'n 'eii briogh na conaltradh 
no mais na giulan, 's leis a fm cha lean fifl 
nis faide air a meorachadh, 's gun amh'rus 
b'aoibhneach an ni namfaigheadh gachneach 
co-aifeach dealacha ri cuideachd gach aon 
do ? n t feorfe, Ya -gheibh fmne air ceud a 
ghabhail dhith '$ an am. 

'S iad ciuineas, gliocas, 's tuigfe, no ani 
am briathra aithghear' deagh chaithe beath; 
am porfon 's buaine fhuair aon te riamh 3 
cha chaill iad ann an cliu no an dreach a 
ihamhradh no gheamhradh, le eailàinte no 
aois cha tuit iad le gaiilein, cha chrion iad 
le teas, cha mheataich ie fuachd, ach mair- 
idh iad gu fgiaimhach fnafmhor, le mais ur 
gach mios 's bliadhna 's feadh laithean a 
beatha gii h icrnian. Beufan fionalta, fo 
an fgeudacha dreachail nach caiil a mhais le 
na chaithe cofmhuil ri do thrufgan, ach a 
fgaras o cheile gach neoil dheuchain le gath- 
ana' deairach gun fmal. Bean ghlic to- 



( 57 ) 
gaìdh i tigh ; cha ne 'mhain (mar thuairt 
mi cheana) gu 'n coifrig i do Dhia i fein 
nuair a dh' fhofglas i fuii fa mhaidin, ach 
mar an ceudn' nuair a chriochnaicheas i 
obair an iatha ; ann an uaieneas no ann 
an diomhaireachd a croidhe fein, meor- 
achidh i maitheas 's curam a Dia ; bheir i 
le taingealachd buidheachas dha air fon a 
dion 5 s a coimhid o gach tubaiid fhollafach 
9 s ceap tuifiiclh diomhair. Feuchaidh i gu 
foiftineach cia maith chuir i 'n gniomh no 
'n geill, 'n drinn i ceum mearrachdach, no 
'n dubhairt i ni fa bith mailach, 'n d' thug 
i oirp air oilbheum a thoirt do aon neach an 
fmuaintigh, guth, no gniomh ; 'n robh 
conaltradh fa cuideachd air an tagha, an 
robh gach uair do 'n latha na 'm ha'nuifean 
ann an lamh an uachdar fhaotain air guth 
gach fodaii 's buairidh thanig ann an feall- 
adh, ma fe fo an teifteis tha coinnfeas 'fa 
gniomhara aig taifbeineadh, le barantas fead- 
aidh i radh gu robh h aimfir gu ceart air 
a builleachadh, ma thuiteas dhith uair fa 
bith a chaochla fo a leabhadh a thoirt fa'n- 
ear, ma gheibh i mach faillneachadh no 
choflas, guidhidh i gu durachdach chum 
feafamh le neart nis iomlaine ann an agh- 
aidh gach famlacha do 'n t feorfe cheudn' 
thig tuillidh na lathair, Diultaidh i le di- 
meas gach tairgfe bhios arg bagairt a neo- 
chionta aomadh no lughdacha, 's cumaidh. 
bean a chridhe mhaith fuas gu mifneachaii 
an treimhdhireas fin nach biodh air a dìùi- 



eaah no arr a tmonndadh le foill no rnearf- 
achcL Biodh cainnt 's guidhe na rnna chi- 
iiin chciìlidh cofmhuil ri briathra 'n duine 
ainmeil a thuirt " o Dhia ceudaich dhamh 
cliu onorach ceart, no na h aidmhich dhamh 
idir fuaitn urraim." 'S mor a chuis mhif- 
neich coinnfeas glau a thoirt an aghaidh air 
fj.orruidheachd ìeis oir ife aig am bheil an t 
fuil amhairc fìn air an taobh ftigh, a rann- 
faichas fa chi nis mionaidich no breathna- 
chudh dhaoine, aig innfeadh gu 'n e lagh 
a Dia cufboir iomìan a fpeis ; gu cinnteach 
cha 'n fhead a dochus a bhi' mealta, ni 
modha bhios a creideamh gun Inigheachd ; 
dh' fhag i gu fada rioghachd an dorchadais 
fa 'n eagail, oir cia chuireas gealtachd uirre 
tha fuidh fmeide gnuis a cruitheoir fuidh 
fhealladh a fhuil, nach robh idir toileach a 
diadhachd a chrochadh air riochd truaillidh : 
lii mò s tha blath a creideamh aig co fheaf- 
amh ann an geafrogan gun fheim no fgail 
breige air an taobh amuigh ach anns a 
chuid loinneal fhionalta air an taobh a 
ft igh, an nan gloinnid neo chionta, 's maif- 
eìleachd na beatha. 

'N uair theid bean na ceill ann an cuid- 
eachd cuìridh i gu daìngean faicilleach glais 
air a billidh, roghnachaidh i briathra 's cha 
'n fholgail i beul gu h obain no gun toirt 
fa'near, ni mo' a ' labhras i 'm focal a bu 
mhiannach le 'rifte a ghairm àif ais ; nuair 
a bhitheas i cluinntin a luchd eolais aig 
labhairt air fsillneschadh feodhain eiìe, cha 



C 59 ) 
cHchuimhneich i idir an am fiofruich dhith 
fein am bheil a bheag do '11 t feorfe cheudn' 
aig leanmhuin riumfa; ma bheir a meogh- 
air ga cuimhne an famhlacha 's lugha fe 
ach'afan a coinfeais dhith fan am : biodh 
ad thofd, na tairg intreadh ann an co chom- 
un le luchd a bheum chuil, 's mur an urra 
thu focal trocaireach chur as leith an neach 
tha aig fullaing binn dhitidh, na h aontaich 
idir le guth a mhailaidh, gu ma fearr leat 
gu mor oirp a thoirt air aigne na cuideachd 
a thionnda air falbh chum cufboir fonn- 
ruighte airidh air toirt fa'near, no eachd- 
raidh neo chionteach eiie. Leis a fo cha ne 
'mhain feadaidh e bith gu bheil thu aig 
dion neach tha faor o'n ni air am bheii iad 
aig iabhairt . gu neo-chothromach ach 
mothachaidh thu gun amh'rus buannachd 
as eugmhais call aig leanmhujn gach cieach- 
duin do 'n t feorfe cheudn'. 

Mar fo a thogas a bhean ghlic a creideas 
co maith ra tigh : tha 'n t ainm bean aluinn 
gu mearachdach, 's gu neo reufonta air na 
thoirt feachad oir na buaidhean tha aig 
deanamh fuas na fior dhreach, tha 'd gu 
foilieir aig co fheafamh ann an tuigfe 's eo- 
lai.gne mhin, mhoghar, giulan ciuin, riagh- 
ailteach, fonnmhor, geamnuidh, faicilleach 
toirt fanearach. Ife aig am bheil a mhais 
io na feilbh, tha i meafail aig Dia 's daoine, 
's mairidh h ainm ann an cuimhne a Iuchd 
eolais 'n diaigh dhith fein an faogal fo fhag- 
ail. A bhean a ftiuras a ceurn gu taitneach, 



C 60 ) 

a reir lagh na faoirfe, a threigeas le mif- 
neach do chrathadh coflas gach buairidh, a 
cheafnaichas, gu banail foiftineach guih 's 
briogh gach cufboir, 's gach cruth nach 'eil 
aig caitheamh ach *s gail na 'm breug, cha 
ghabh i na 'n cuideach 's cha 'n eifd i 'n 
comhairle, ach diultaidh i riu gu tur 's le 
dimeas bheir i aithne dhoibh teichadh as a 
fealladh. Bi'dh daingneach na te fo bunail- 
teach, fe tearmun carruic na feirc 's na 
fichainte, biodh a grian gu dealrach aig foili- 
feachadh, 's cha 'n urra na droch dhaoine 
fmal a chuir aìr a inais, no gniomhara a 
dhite ; a tigh cha tuit, 's cha 'n aom " fe 
Dia a fear coimhid, 's a fgail air a laimh 
dheis gu buan, 5 ' bidh i air a dion a dh' 
oidhch agus a latha, 's air a treoracha gu 
fabhailte o aon cheum grais gu ceum eile 
gus am bidh i fa 5 dheireadh air a focracha 
ann an fonas nach criochnuich, am bheil 
feitn air tuillidh briathra, nach eil nis leor 
ann 's na thuirt mi cheanna, a dhufgadh 
togra nach fheadar a dhite ? ann am broll- 
ach gach bean am eifdeachd chum cairdeas 
Dhia a chofnadh, meas 's cliu gach duine 
coir ? faic fear aig fullang cuid rnhor da 
bheatha triobloid 's deuchain, 's 'e aig fao- 
tuin ma dheireadh ann a fheilbh bean chi- 
uin, mhoghar, bhannail, cheillidh ; Bhiodh 
fhu-langtais fa chaill air an tionndadh gu 
buannachd 's gairdeachas, a dh'aon uair air 
an di-chuimhneachadh ann an fonas ; Ge'd 
nach eil co throm a t g mmm anns an am air 



dUza>ms 






( 61 ) 
dleafanais an fhir fhoillfeacha, gidheadh 
labhraidh fmn focal na dha ris anns an dol 
feachad. Tha e ro iomchuidh dha tachairt 
air a mhnaoi le feirc is foighidin, gun bhi 
ullamh chum lafadh ann am feirg no diogh- 
altas, ughdarras a bhi daonnan air a choimaig 
le trocair is gne'alachd, a faillneacha, chur 
gu ceiilidh, is gu folachaidh, le tuigfe na 
feallafein, a cronachadh le ciuineas leo fein, 
gun a mearrachd fhoilìfeacha mar oran do 
gach neach mu'n cuairt. Tha briathra an 
Abftoil iomchuidh ra 'n toirt fa'near, mar 
chi fibh ann an leabhar na'n, Eph. Caib.V 
^piiiig 23. " A mhnai' umhlachaibh fibh fein 
do 'r fìr mar do 'n Tighearna, oir fe am fear 
ceann na mna mar fe Criofd ceann na h 
Eaglais," 's mar bha 'n gradh a thaifbein eif- 
ean fionalta tha e iomchuidh do 'n fhear 
famhlacha do 'n t feorfe cheudna chur an 
geill dhithfe, oir 's coir dhoibh am mnai' 
a ghradhacha mar an cuirp fein, uime fm 
eifean a bheir fpeis da bhean tha tlachd aige 
dhe' fein. Tha coducha eile air fo ann 
an leabhar na'n. Collos. Caib. iii. io. 
<c Fheara' graidhaichibh air mnai' 45 na bith- 
ibh fearbh na'n aghaidh, no ealamh chum 
am brofnacha gu feirg :" cha'n fheud am 
pofadh gun amh'rus gun bhidh na bheann- 
achadh an uair a bhios feirc is reidheolachd 
air gach taobh, uime fin fe'n giulan beuf- 
ach banail am fìor bhearta^, agus an ftoras 
is buaine is urra aon te fhaotain na feilbh. 
Moralachd, no amaideachd cha 'n fhaigh 
H 



c 62 > 

lad uair fa blth ughdarra-s o ghiulan, na mna 
glic tha fios aice gur gairid a .mhaireas 
ardan, is gur fuarrach an ofag. thinnis no 
thriobloid bheir claoidh da gnuis gun 
tairbh, a thilgeas i fios gun luth gun neart 
is a fgaoileas a bun'char gu h aithifeach o 
cheile. Gruaim no drochmhuna cha ne a 
* fo;eudacha, cha tuig i guth a mhi-thlachd is 
cha ghluaìs i gu brath le cuideachd co di- 
meafaii ; cha 'n eifd i ri tnuth no farmad, 
■is cna bhiodh iad idir aice na 'n luchd ruin 
no taithe ; fe fear na te fo dh' f headas a 
ih gun amh'rus, Cr gun do thuit a lion 
ann an aite aoibhneach is gun d' fhuair.e 
o'ghreachd bhrèagh nach gann," ge'd tha 
cuideachd ro thaitneach chum buanacha 
ieidhe air ar 'n aghaidh gidheadh tha an 
t am againn anois an tiomlan a chrioch- 
nacha. 0*n mhineacha chuaidh a dheana' 
cheanna air ar teagaifg ; thug mi oirp air 
raais na mna' ghlic a thaifbeineadh ann a 
fgeudacha fionaìta fein, is na'm b urra mo 
•figfe tulllidh ceartais dheana' ria, cha b 
obair chailte leam an gniomh, ach anois 
cuiridh finn crioch air an iomlan le briathra 
aithgheara freagarach do na chuaidh 
cheanna a radh. Sèud riomhach na mor 
luach, bidh meas aig na's leor air aite fa 
bith far am faic iad a bheag da leithid ; mar 
an ceudna na'm biodh gach uile bhean iomlan 
oirdheirc cha bhiodh idir na h urrad do dh' 
ionp;antas oirnn an uair a chithamid a h aon 
do 'n t feorfe ; ach cha ? n ann aig ceann a 



.( 63 ) 

h uile mile gheibhear collas na te fo, 
anns gach baile. Ach cia fa bith air a* 
tachair i is fona chrannchar agus is buan a 
bheannachacih : cha ne 'mhain gu bheii i 
faoidheil ciuin, gun tlachd do mhiofguinn no 
culchaineadh i fein, ach ge'd a chluineas i 
uair fa bith fann fgeul timchioll a fir, no 
cloinne, ma fe 's gu bheii e gun bhun'char 
ceart, is gun dui fg e bheag do bhiiàireadh 
na teaghlach, is ann a bheir i -ach'afan do 'n 
luchd innfidh, is cha 'n fhoillfìch idir an ai 
a chual i, is ni mò bhios tlachd aice uair fa 
bith bhi ga mheoracha. 

Tha i fo na beannacha. anns gach aite far 
am bheil i ra faotainn ; cha bhi curam a Dia, 
no cairdeas an duine choir dhith idir na'n 
coigrich. A bhean ghlic ni i gnothaichean 
ann an am, cha chuir i dail gus am maireach 
anns an ni bu choir dhith dheana' an diu\ 
Leis a fin cha 'n fhead a duais no meas bhl* 
ann an cunthart ; bidh ainglibh aig; carn- 
pucha timchioll air a h aite tamh c.hum a 
treoracha gu fabhailt ann an ceum a fonais. 
Ife <c nach do thog a h anam ri diomhain- 
eas/nach amhairce, ìs nach gluaifeadh ann 
an ilighe fhiar na T n ciontach, gheibh i fo 
gu h ionad tamh a Dia, agus focraichidh i 
ann a aite naornha," Si Cànain na 
foighidin fofgladh à beil, is a caithe beatha 
fgathan na tuigfe, cha 'n ann le buaireadh 
*no criomchaig dh' fhofglas i fuil fa mhaidin 
a ghluaifes i na teaghlach, no chriochnaich- 
H 2 

* Cur-iomchair. 







Mearachdak 




fvobh- 


Sreatl 


1. Meàrachd. 


Leabh. 


i uileig. 








4 


2 


amìd 


Amaid 




4 


dleaidanas 


dleafanas 
ttairibh 




6 


uairbh. 




9 


an 


na 




IO 


cad 


'&$ 




*3 


folachaidh 


folaichte 


6 


7 


cean-gal 


ceangal 




12 


ra rìreadh 


do rireadh 




x 3 


duiche 


du'aich 




iB 


thairt 


tho'airt 


7 


2 


dh' ainmifìch 


dh'ainmich 




6 


gceudna 


ceudna 




7 


tim-choill 


timchioll 




25 


tumuiil 


tamaill 




28 


rioch 


riochd 




32 


canmhuin 


cànain 


8 


5 


moii 


moilie 




x 7 


daithoil 


daicheill 




2 5 


charruich 


charaich 




27 


chauidh 


chuaidh 


9 


10 


on a 


o'n 




15 


fod-feilbh 


rjo chloch ftè' 


10 


10 


ghiomh 


ghniomh 




24 


gruam «ach 


gruamach 




25 


on cuirineachadh 


o'n cuirneachadh 




28 


g'uairt 


cuairt 


1 1 


II 


fuilghnidh 


fuilingidh 




33 


's iadh 


ìs iad 


ì 2 


4 


teampuill 


TeampuII 




12 


's cliu 


*s a cliu 




25 


thanig a riamh 


a thainig riamh 




s3° 


anm 


a 


x 3 


2$- 


^ bheile na neoile 


bhuiì na neoil 


14 


8 


carrachadh 


caruicheadh / 
ann an 




21 


ana 


* 7 


30 


toilein 


t oileih / 







Mearachdan, 




Taobh- 


Sreath 


Mearachd. 


Lcath. 


duileig. 






, 


2 7 


3 1 


a 


air a 


18 


8 


ceanguil 


ceangal 


10 


*5 


cuidheacbadh 


cuideachadh. 


20 


7 


thilgin 


thilgeil 


21 


8 


deuchain 


d' fheuchairm 




J 9 


an tfachgilfe 


an t faoghail fò 




24 


caill 


call 


22 


9 


luaimneach 


luaineach 




28 


ciurin 


cuirneachadh 


2 5 


18 


mid-hreach 


mi-dhreach 




2 3 


thar 


thair 




29 


beoduidh 


bithidh a 




3° 


ach 


gach 


26 


3 1 


bliandhnuidh 


bliannai' 


27 


*7 


mhichreideas ach. 


mhi-chreideafàch 


35 


3° 


cutmhe 


cuimhne 


40 


5 


chreagach 


chruaidh 


44 


16 


fmuaintich 


fmuaintidh 


45 


24 


fagail 


fhagail 


48 


1 


am 


ann 




2 5 


coifrighte 


coifrigte 


5° 


1 


dh'fhoilbfèachadh. 


dh'fhoillfeachadk 


53 


8 


dh'ì 


i a 




20 


eirich 


eiridh 


56 


8 


tionndai'h 


tionndaidh 




x 7 


co-aifèach 


co'aithifeach 


59 


29 


fanearach 


fa'near 



t* 



** 






'T * 



fl 



sr-t 






X 



M k